Liew Ah Hock v Tenaga Nasional Berhad (JA-11BNCvC-13-08/2024)

Rayuan ini difailkan oleh Liew Ah Hock (“Perayu”), iaitu Pihak Ketiga di Mahkamah Majistret, terhadap keputusan Mahkamah Majistret Johor Bahru bertarikh 8.8.2024.

Melalui keputusan tersebut, Tenaga Nasional Berhad (“TNB”) selaku Plaintif telah berjaya menuntut daripada Siah Kwee Khim (“Responden Pertama/Defendan”) jumlah RM60,778.45 berserta faedah 5% setahun dari tarikh penghakiman sehingga penyelesaian penuh serta kos mengikut skala. Selanjutnya, Mahkamah Majistret telah membenarkan tuntutan pihak ketiga Defendan terhadap Perayu dan memutuskan bahawa Perayu bertanggungjawab sepenuhnya terhadap jumlah tersebut.

Rayuan ini mencabar dapatan tersebut atas tiga isu utama yang akan dihuraikan di bawah. Mahkamah ini pada 23.9.2025 telah memutuskan membenarkan sebahagian Rayuan Perayu untuk isu (3) sahaja dan oleh kerana tidak berpuashati dengan keputusan Mahkamah ini pihak-pihak (Pihak Ketiga dan juga Responden Pertama) telah memfailkan Notis Rayuan bertarikh

9.2.2026 iaitu di Lampiran 28 dan Lampiran 29. Hanya satu alasan penghakiman sahaja disediakan untuk kedua-dua Notis Rayuan tersebut. LATAR BELAKANG FAKTA DAN PROSIDING DI MAHKAMAH

TNB memfailkan tindakan terhadap Defendan atas dakwaan bahawa terdapat gangguan atau manipulasi terhadap pepasangan meter elektrik di premis No. 39, Jalan Indah 22/2, Taman Bukit Indah, Johor Bahru. TNB mendakwa bahawa manipulasi tersebut telah menyebabkan kehilangan hasil dan oleh itu tuntutan dibuat berdasarkan ss. 37 dan 38 Akta Bekalan Elektrik 1990 (Akta 447).

Di Mahkamah Majistret, saksi-saksi teknikal TNB memberi keterangan bahawa seal keselamatan dan komponen perintang arus meter menunjukkan kesan gangguan. Gambar-gambar dan laporan teknikal dikemukakan sebagai eksibit. Kiraan kehilangan hasil dibuat bagi tempoh 23.12.2015 hingga

3.12.2020 berdasarkan Garis Panduan Suruhanjaya Tenaga mengenai Prosedur Tuntutan Kerugian Hasil ke belakang lima tahun.

Defendan tidak menafikan bahawa meter berada di premis tersebut tetapi memfailkan tuntutan pihak ketiga terhadap Perayu, dengan alasan bahawa Perayu adalah penyewa dan pengguna premis serta pembayar bil elektrik sepanjang tempoh tersebut.

Mahkamah Majistret menerima keterangan TNB dan membenarkan tuntutan terhadap Defendan. Selanjutnya, Mahkamah Majistret memutuskan bahawa Perayu hendaklah menanggung rugi penuh jumlah tersebut kepada Defendan.

TNB berhujah bahawa ia telah membuktikan manipulasi meter melalui bukti fizikal dan keterangan teknikal. TNB bergantung kepada ss. 37 dan 38 Akta Bekalan Elektrik 1990 serta kes-kes berikut:

Tenaga Nasional Bhd v Ichi-Ban Plastic (M) Sdn Bhd & Other Appeals [2018] 3 CLJ 557 (FC), di mana Mahkamah Persekutuan menegaskan bahawa walaupun ‘presumption’ di bawah s.38(4) tidak terpakai, TNB masih boleh berjaya sekiranya membuktikan kes atas imbangan kebarangkalian.

(ii) Tenaga Nasional Bhd v Vision Pines Sdn Bhd [2016] 1 LNS 1192, yang menyatakan bahawa turun naik penggunaan selepas penggantian meter bukanlah faktor konklusif untuk menafikan manipulasi terdahulu.

(iii) Tenaga Nasional Bhd v Evergrowth Aquaculture Sdn Bhd [2017] 5 CLJ 691, bahawa manipulasi boleh dibuktikan melalui bukti teknikal walaupun tanpa pengakuan langsung.

Berhubung tempoh lima tahun, TNB berhujah bahawa Garis Panduan Suruhanjaya Tenaga membenarkan tuntutan maksimum lima tahun dan kaedah pengiraan adalah berasaskan formula teknikal yang diterima pakai (eksibit P7).

Responden Pertama berhujah bahawa Perayu sebagai penyewa dan pengguna premis mempunyai kawalan terhadap premis dan meter tersebut dan oleh itu bertanggungjawab terhadap manipulasi yang berlaku dalam tempoh sewaan.

Responden Pertama bergantung kepada: Thomas Thomas v Tenaga Nasional Bhd [2017] 4 CLJ 340, bahawa pengguna berdaftar bertanggungjawab terhadap tuntutan TNB walaupun bukan pelaku manipulasi. Hujahan Perayu 12. Perayu berhujah bahawa: i. Bukti fizikal tidak konklusif membuktikan manipulasi. ii. Penurunan penggunaan selepas penggantian meter menunjukkan tiada manipulasi terdahulu. iii. Defendan gagal membuktikan bahawa Perayu adalah pelaku manipulasi.

Beban pembuktian di bawah ss. 101 dan 102 Akta Keterangan 1950 terletak pada Defendan untuk membuktikan liabiliti tuntutan tanggung rugi terhadap pihak ketiga.

Mahkamah ini merumuskan tiga isu berikut: 1) Sama ada TNB membuktikan wujud gangguan/ubah pindaan/kerosakan pepasangan meter; 2) Sama ada tafsiran Garis Panduan Suruhanjaya Tenaga berhubung tuntutan lima tahun adalah betul; 3) Sama ada Responden Pertama berhak menuntut gantirugi penuh terhadap Perayu. ANALISIS DAN DAPATAN MAHKAMAH ISU (1) - Sama ada TNB membuktikan gangguan/ubah pindaan/kerosakan pepasangan meter 15. Isu pertama menyentuh soal pembuktian manipulasi meter elektrik di premis tersebut. Beban pembuktian terletak kepada TNB untuk membuktikan atas imbangan kebarangkalian bahawa wujud gangguan yang menyebabkan kehilangan hasil.

TNB bergantung kepada ss. 37 dan 38 Akta 447. Seksyen 37(3) Akta 447 memperuntukkan bahawa mana-mana orang yang mengganggu pepasangan meter tanpa kebenaran adalah melakukan kesalahan. Walaupun ‘presumption’ di bawah s.38(4) Akta 447 tidak semestinya terpakai secara automatik, Mahkamah Persekutuan dalam kes Tenaga Nasional Bhd v Ichi-Ban Plastic (M) Sdn Bhd & Other Appeals [2018] 3 CLJ 557 telah memperjelaskan kedudukan undang-undang dengan tegas. Mahkamah Persekutuan menyatakan: “Section 38(4) creates a presumption which operates once the statutory preconditions are satisfied. However, even if the presumption does not arise, TNB is not left without remedy. TNB however, has to prove its claim based on the civil burden and the standard of proof of balance of probabilities.” [Penekanan ditambah] Petikan ini menunjukkan bahawa ‘presumption’ bukan satu-satunya asas kejayaan tuntutan. Beban sivil tetap terpakai dan Mahkamah hendaklah menilai keseluruhan bukti.

Dalam kes ini, saksi teknikal TNB memberi keterangan bahawa ‘seal’ keselamatan telah diusik, rivet menunjukkan kesan gangguan dan komponen perintang arus telah dimanipulasi. Perayu berhujah bahawa gambar-gambar tersebut tidak konklusif dan bahawa penurunan penggunaan selepas penggantian meter menunjukkan tiada manipulasi terdahulu.

Namun dalam kes Tenaga Nasional Bhd v Vision Pines Sdn Bhd [2016] 1 LNS 1192, Mahkamah Rayuan telah menyatakan dengan jelas bahawa turun naik penggunaan selepas penggantian meter bukanlah faktor konklusif. Mahkamah tersebut menegaskan: “It would be a gross injustice to conclude that because consumption after replacement did not dramatically increase, there could not have been prior tampering. Electricity usage is influenced by many variables and cannot be reduced to simplistic assumptions.” [Penekanan ditambah]

Pendekatan yang sama diambil dalam kes Tenaga Nasional Bhd v Evergrowth Aquaculture Sdn Bhd [2017] 5 CLJ 691 di mana Mahkamah Rayuan menyatakan bahawa manipulasi boleh dibuktikan melalui analisis teknikal dan keadaan fizikal meter walaupun tanpa pengakuan langsung.

Majistret telah menilai kredibiliti saksi teknikal secara langsung. Prinsip yang digariskan dalam kes Gan Yook Chin v Lee Ing Chin [2005] 2 MLJ 1 adalah bahawa Mahkamah Rayuan tidak akan campur tangan terhadap dapatan fakta yang dibuat selepas penilaian saksi secara langsung kecuali terdapat salah arah yang jelas.

Mahkamah ini tidak mendapati bahawa Majistret telah tersalah arah atau gagal menilai bukti secara kehakiman. Bukti fizikal dan teknikal telah diterima dan dinilai secara menyeluruh.

Oleh itu, Mahkamah ini berpendapat bahawa TNB telah membuktikan kewujudan gangguan atas imbangan kebarangkalian. Rayuan bagi Isu (1) ditolak. ISU (2) - Sama ada pentafsiran Garis Panduan Suruhanjaya Tenaga mengenai tuntutan lima tahun adalah betul 23. Isu kedua menyentuh kesahihan tuntutan kehilangan hasil bagi tempoh maksimum lima tahun.

Perayu berhujah bahawa tuntutan tersebut tidak wajar dan kaedah pengiraan tidak tepat. Namun Garis Panduan Suruhanjaya Tenaga memperuntukkan bahawa dalam kes kehilangan hasil akibat manipulasi meter, tuntutan boleh dibuat sehingga lima tahun ke belakang.

Dalam kes Tenaga Nasional Bhd v Lension (M) Sdn Bhd [2018] 1 LNS 1452, Mahkamah menerima bahawa pengiraan berdasarkan kaedah purata atau kaedah ralat adalah boleh diterima selagi ia berasaskan data teknikal dan bukan spekulasi.

Lebih penting, dalam kes Taiwan Chief Precision Technology Sdn Bhd v Tenaga Nasional Bhd [2013] 4 MLJ 625, Mahkamah Rayuan menegaskan bahawa apabila presumption tidak terpakai, TNB mesti membuktikan kuantum secara bebas. Mahkamah menyatakan: “Where the statutory presumption is not available, the plaintiff must independently prove the quantum of loss. The court must be satisfied that the computation is grounded on credible technical evidence and not conjecture.” [Penekanan ditambah]

Dalam kes ini, saksi teknikal TNB menjelaskan bahawa kaedah R2 digunakan berdasarkan bacaan arus dan formula yang diiktiraf. Majistret menerima keterangan tersebut dan mendapati ia tidak dibuat tanpa asas teknikal yang munasabah.

Perayu tidak mengemukakan bukti pakar balas yang mencabar formula tersebut secara teknikal. Hujahan bahawa jumlah tersebut tidak tepat tidak disokong oleh keterangan teknikal balas.

Mahkamah ini berpendapat bahawa tafsiran tempoh lima tahun adalah selaras dengan Garis Panduan dan tidak bercanggah dengan mana-mana prinsip undang-undang yang dirujuk oleh pihak-pihak. Oleh itu, rayuan bagi Isu (2) juga ditolak. ISU (3) - Sama ada Responden Pertama berhak menuntut gantirugi penuh terhadap Perayu 30. Isu ini adalah teras rayuan ini dan memerlukan analisis yang lebih berhati-hati. Persoalannya adalah adakah Responden Pertama berhak memindahkan liabliti tersebut kepada Perayu melalui tuntutan pihak ketiga? Majistret mendapati bahawa Perayu bertanggungjawab sepenuhnya kerana beliau adalah penyewa, pengguna premis dan pembayar bil elektrik sepanjang tempoh manipulasi. Isu ketiga dalam rayuan ini bukanlah sama ada Perayu bertanggungjawab kepada TNB secara langsung. Soal itu telah pun diputuskan melalui dapatan bahawa liabiliti terhadap TNB terletak pada Responden Pertama sebagai pengguna berdaftar/pemilik yang terikat di sisi kontrak pembekalan elektrik. Dapatan tersebut telah pun diputuskan dengan jelas oleh Mahkamah ini di bawah Isu (1) dan (2) di atas tadi.

Persoalan sebenar yang timbul di bawah Isu (3) ialah sama ada Responden Pertama telah membuktikan, melalui tuntutan pihak ketiga, bahawa liabiliti yang ditanggungnya terhadap TNB boleh dipindahkan kepada Perayu. Dengan kata lain, Mahkamah ini perlu meneliti sama ada Responden Pertama telah memenuhi beban pembuktian untuk menunjukkan bahawa Perayu adalah pihak yang secara sah dan undang-undang bertanggungjawab menanggung kerugian tersebut.

Namun, prinsip asas di bawah ss. 101 dan 102 Akta Keterangan 1950 adalah bahawa beban pembuktian terletak pada pihak yang mendakwa. Seksyen 101 Akta Keterangan 1950 memperuntukkan bahawa: “Barang siapa yang menghendaki mana-mana mahkamah memberikan penghakiman mengenai mana-mana hak atau liabiliti bergantung kepada kewujudan fakta yang ditegaskannya, mestilah membuktikan bahawa fakta itu wujud.” Seksyen 102 seterusnya menjelaskan bahawa beban pembuktian terletak pada pihak yang akan gagal sekiranya tiada bukti dikemukakan.

Dalam konteks ini, Responden Pertama sebagai pihak yang menuntut terhadap Perayu melalui prosiding pihak ketiga, memikul beban untuk membuktikan bahawa: i. Manipulasi meter tersebut dilakukan oleh Perayu; atau ii. Liabiliti terhadap TNB berpunca daripada tindakan atau kecuaian Perayu; atau iii. Wujud asas undang-undang yang jelas untuk memindahkan tanggungjawab tersebut kepada Perayu. Beban ini tidak boleh dialihkan kepada Perayu hanya semata-mata kerana beliau adalah penyewa atau pengguna premis.

Adalah penting untuk membezakan antara dua hubungan undang-undang yang berasingan. Pertama, hubungan antara TNB dan Responden Pertama. Liabiliti Responden Pertama terhadap TNB timbul daripada hubungan kontrak pembekalan elektrik sebagai pengguna berdaftar. Dalam Kes Thomas Thomas v Tenaga Nasional Bhd [2017] 4 CLJ 340, Mahkamah Rayuan menyatakan: “…the appellant must pay for the resulting loss of revenue. That is not because he had anything to do with the tampering but because he was bound by agreement to pay for electricity consumed at the premises registered under his name.” [Penekanan ditambah]

Prinsip yang ditegaskan di situ ialah liabiliti kontraktual pengguna berdaftar kepada TNB. Dalam rayuan ini, Mahkamah ini telah mengekalkan dapatan bahawa Responden Pertama bertanggungjawab kepada TNB atas dasar tersebut. Namun, itu tidak secara automatik menjawab persoalan sama ada Responden Pertama berhak memindahkan liabiliti tersebut kepada Perayu.

Dalam rayuan ini, konteksnya adalah berbeza secara material. Tuntutan tanggung rugi terhadap Pihak Ketiga yang difailkan oleh Responden Pertama terhadap Perayu bukanlah berasaskan hubungan kontrak pembekalan elektrik antara TNB dan pengguna berdaftar, tetapi berasaskan dakwaan bahawa Perayu sebagai penyewa telah menyebabkan manipulasi yang mengakibatkan liabiliti terhadap TNB.

Perbezaan ini adalah signifikan dari sudut prinsip undang-undang.

Pertama, dalam Thomas Thomas(supra), liabiliti tidak memerlukan pembuktian pelakuan manipulasi oleh pengguna dan ia berasaskan kewajipan kontrak. Dalam kes ini, Responden Pertama tidak menunjukkan sebarang peruntukan kontrak penyewaan (eksibit D9) yang secara automatik memindahkan liabiliti kehilangan hasil akibat manipulasi kepada penyewa tanpa pembuktian salah laku.

(ii) Kedua, Thomas Thomas (supra) tidak mengubah prinsip beban pembuktian di bawah ss. 101 dan 102 Akta Keterangan 1950. Ia tidak menyatakan bahawa dalam hubungan tuntutan tanggung rugi Pihak Ketiga, penyewa secara automatik dianggap pelaku manipulasi. Untuk berjaya dalam tuntutan tanggung rugi, Responden Pertama mesti membuktikan bahawa manipulasi tersebut berpunca daripada tindakan atau kecuaian Perayu.

(iii) Ketiga, liabiliti kontrak kepada pembekal tidak secara automatik mewujudkan hak tuntutan tanggung rugi terhadap pihak ketiga melainkan wujud asas undang-undang yang berasingan iaitu sama ada melalui kontrak indemniti, tort, atau pembuktian kausal yang jelas.

Dalam kes ini, Mahkamah Majistret telah membuat inferens bahawa kerana manipulasi berlaku dalam tempoh sewaan dan Perayu adalah pengguna premis, maka Perayu bertanggungjawab sepenuhnya. Dengan hormat, pendekatan tersebut menyamakan dua situasi yang berbeza secara prinsip.

Hubungan antara TNB dan Responden Pertama adalah hubungan kontrak pembekalan. Hubungan anara Responden Pertama dan Perayu adalah hubungan tuan tanah dan penyewa. Untuk berjaya dalam tuntutan pihak ketiga, Responden Pertama mesti menunjukkan bahawa liabiliti yang ditanggungnya adalah berpunca daripada tindakan atau kecuaian Perayu.

Bagi dapatan fakta ini, Mahkamah ini tidak menemui sebarang bukti langsung bahawa Perayu telah mengusik meter tersebut. Tiada saksi melihat Perayu melakukan manipulasi. Tiada bukti forensik atau teknikal yang mengaitkan Perayu dengan komponen yang diubah. Apatah lagi sudah tentu tiada pengakuan. Dapatan Mahkamah Majistret bahawa Perayu bertanggungjawab sepenuhnya adalah berdasarkan fakta bahawa manipulasi berlaku dalam tempoh sewaan dan Perayu adalah pengguna serta pembayar bil. Dengan hormat, fakta-fakta tersebut adalah keadaan neutral. Ia mungkin menimbulkan syak wasangka, tetapi syak wasangka tidak sama dengan pembuktian atas imbangan kebarangkalian.

Mahkamah memang boleh membuat inferens daripada keadaan fakta. Namun inferens mestilah berdasarkan fakta yang kukuh dan logik yang munasabah. Dalam kes Aseambankers Malaysia Bhd v Shencourt Sdn Bhd [2014] 2 CLJ 773, Mahkamah Rayuan menegaskan bahawa campur tangan adalah wajar apabila dapatan fakta tidak selari dengan kebarangkalian kes atau dibuat tanpa asas keterangan mencukupi. Mahkamah di dalam kes ini menyatakan: “An appellate court is entitled to intervene where the findings of fact are not supported by evidence or are plainly wrong in light of the probabilities.”

Dalam kes ini, inferens bahawa Perayu adalah pelaku manipulasi semata-mata kerana beliau penyewa dan pembayar bil adalah satu lompatan logik yang tidak disokong oleh bukti tambahan. Kehadiran di premis tidak membuktikan pelakuan. Status sebagai pengguna tidak membuktikan manipulasi.

Responden Pertama juga tidak menunjukkan sebarang peruntukan dalam perjanjian sewaan (eksibit D9) yang secara jelas memperuntukkan bahawa penyewa akan menanggung kerugian akibat manipulasi meter tanpa mengira siapa pelakunya. Tanpa asas kontraktual yang jelas atau pembuktian salah laku Perayu, tuntutan pihak ketiga tidak boleh disokong semata-mata atas inferens umum. Tanpa bukti langsung atau keadaan kukuh yang menunjuk kepada penglibatan Perayu, adalah tidak selamat untuk menyimpulkan bahawa beliau bertanggungjawab sepenuhnya.

Perbandingan ini memperlihatkan bahawa kes Thomas Thomas (supra) tidak boleh dijadikan asas untuk memindahkan beban pembuktian dalam tuntutan tanggung rugi terhadap pihak ketiga.

Mahkamah ini dengan itu berpendapat bahawa Majistret telah terkhilaf apabila menggunakan pendekatan yang secara substantif menyerupai prinsip dalam kes Thomas Thomas (supra) tanpa mengambil kira perbezaan konteks undang-undang antara liabiliti kontrak dan tuntutan tanggung rugi.

Setelah meneliti keseluruhan rekod rayuan, hujahan pihak-pihak, peruntukan undang-undang dan kes-kes yang dirujuk, Mahkamah ini merumuskan dapatan seperti berikut.

Pertama, berhubung Isu (1), Mahkamah ini berpuas hati bahawa TNB telah membuktikan kewujudan gangguan terhadap pepasangan meter atas imbangan kebarangkalian. Dapatan tersebut disokong oleh keterangan teknikal dan bukti fizikal yang dinilai oleh Mahkamah Majistret. Tiada salah arah undang-undang atau salah taksiran material yang memerlukan campur tangan. Dapatan tersebut dikekalkan.

Kedua, berhubung Isu (2), Mahkamah ini mendapati bahawa tafsiran Garis Panduan Suruhanjaya Tenaga yang membenarkan tuntutan kehilangan hasil bagi tempoh maksimum lima tahun adalah selaras dengan amalan yang diterima dalam kes-kes terdahulu dan tidak bercanggah dengan mana-mana prinsip undang-undang yang dirujuk oleh pihak-pihak. Dapatan Majistret mengenai jumlah RM60,778.45 adalah disokong bukti teknikal dan tidak bersifat arbitrari. Dapatan tersebut juga dikekalkan.

Ketiga, berhubung Isu (3), Mahkamah ini mendapati bahawa Majistret telah terkhilaf dalam membenarkan tuntutan tanggung rugi penuh terhadap Perayu. Responden Pertama gagal memenuhi beban pembuktian di bawah ss. 101 dan 102 Akta Keterangan 1950 untuk menunjukkan bahawa manipulasi meter tersebut berpunca daripada tindakan atau kecuaian Perayu. Inferens yang dibuat adalah tidak disokong oleh bukti langsung atau keadaan kukuh yang mencukupi. Perbandingan dengan prinsip dalam kes Thomas Thomas v Tenaga Nasional Bhd (supra) menunjukkan bahawa konteks liabiliti kontrak tidak boleh disamakan dengan tuntutan tanggung rugi antara tuan tanah dan penyewa.

Mahkamah ini menegaskan bahawa kegagalan Perayu untuk membuktikan dirinya tidak bersalah tidak boleh menggantikan kewajipan Responden Pertama untuk membuktikan kesnya. Beban pembuktian kekal pada pihak yang mendakwa. Dalam ketiadaan bukti yang memadai, liabiliti tidak boleh dipindahkan.

Sehubungan itu, Mahkamah ini membuat perintah-perintah berikut: i. Keputusan Mahkamah Majistret bertarikh 8.8.2024 yang membenarkan tuntutan Tenaga Nasional Berhad terhadap Responden Pertama sebanyak RM60,778.45 bersama faedah pada kadar 5% setahun dari tarikh penghakiman sehingga penyelesaian penuh serta kos mengikut skala adalah dikekalkan sepenuhnya. ii. Keputusan Mahkamah Majistret yang membenarkan tuntutan pihak ketiga Responden Pertama terhadap Perayu dan mendapati Perayu bertanggungjawab sepenuhnya terhadap jumlah tersebut adalah diketepikan. iii, Rayuan Perayu dibenarkan setakat Isu (3) sahaja. iv. Kos rayuan sebanyak RM5,000.00 diperintahkan dibayar oleh Responden Pertama kepada Perayu. BERTARIKH: 24 FEBRUARI 2026 t.t MANIRA BINTI MOHD NOR PESURUHJAYA KEHAKIMAN MAHKAMAH TINGGI SIVIL 4 JOHOR BAHRU Peguam Bagi Pihak Perayu Tetuan Gun & Chambers Johor Bahru Peguam Bagi Pihak Tetuan Y K Chin Responden Pertama Johor Bahru Peguam Bagi Pihak