Mariah Binti Ghazali v Media Mulia Sdn. Bhd (BA-12B-84-07/2024)

Rayuan ini difailkan oleh perayu susulan keputusan Hakim Mahkamah Sesyen bertarikh 28 Jun 2024 yang menolak tuntutan fitnah oleh perayu terhadap responden.

Setelah meneliti rekod-rekod rayuan dan hujahan-hujahan bertulis peguam cara perayu dan responden dan mendengar hujahan lisan oleh pihak-pihak, pada 21 Mei 2025 Mahkamah ini telah menolak rayuan perayu dengan kos. Alasan-alasan bagi keputusan Mahkamah ini diperihalkan di bawah ini.

Bagi tujuan penyediaan alasan penghakiman, pihak-pihak akan dirujuk sebagaimana di Mahkamah Sesyen. B.

Plaintif ialah warganegara Malaysia yang menetap di Seri Manjung Perak dan pemilik perniagaan tunggal Marzamri Resources yang menjalankan perniagaan ternakan ikan sungai.

Defendan merupakan syarikat penerbitan akhbar yang memiliki Utusan Malaysia, akaun Facebook di bawah nama Utusan Online dan portal laman sesawang www.utusan.com.my.

Tuntutan plaintif berkisar tentang penerbitan artikel-artikel yang diadukan seperti berikut –

Artikel dalam akaun di bawah nama Utusan Online pada 25 Julai 2022 jam 7.21 bertajuk – “Penggunaan perut ayam sebagai makanan ikan membolehkan mereka menjimatkan kos tetapi ini menyebabkan pencemaran sungai dan bau yang busuk”. Artikel ini mengandungi gambar bangsal dan sangkar ikan.

(ii) Artikel dalam laman sesawang www.utusan.com.my pada 25 Julai 2022 bertajuk “WARGA KEMBOJA KUASAI PASARAN IKAN AIR TAWAR” dan gambar sangkar ikan.

(iii) Artikel dan gambar yang sama diterbitkan dalam akhbar bercetak Utusan Malaysia pada 25 Julai 2022.

(iv) Artikel yang diterbitkan pada 9 Ogos 2022 dalam Utusan Online melalui aplikasi Facebook mengandungi gambar bangsal dan sangkar ikan dan antara lain kenyataan berikut – Perbezaan harga sumber makanan yang ketara ini membolehkan penternak warga asing menjual ikan ternakan dengan harga sekitar RM10 atau RM11 sekilogram manakala penternak lain yang menggunakan makanan pellet ikan sepenuhnya perlu menjual hasil ternakan sekitar RM15 atau RM16 sekilogram

Artikel yang diterbitkan pada 9 Ogos 2022 dalam Utusan Online di aplikasi Facebook mengandungi gambar bangsal dan sangkar ikan serta antara lain kenyataan – IPOH: Sangkar-sangkar ternakan ikan yang diusahakan oleh warga Kemboja di Parit di sini mungkin berdaftar atas nama penternak tempatan tetapi disewakan kepada mereka.

(vi) Pada 9 Ogos 2022, kedua-dua pautan bagi artikel (vi) dan (v) di atas diterbitkan semula dalam laman sesawang www.utusan.com.my dan menyebabkan penerbitan artikel bertajuk yang mengandungi gambar bangsal dan sangkar ikan– “SANGKAR IKAN DISEWA WARGA KEMBOJA”

Berikut adalah gambar yang menunjukkan keratan penerbitan artikel-artikel tersebut –

8.

Melalui penerbitan gambar bangsal ikan milik plaintif dalam artikel-artikel tersebut, artikel-artikel tersebut melalui perkataan yang dihitamkan oleh plaintif dalam pernyataan tuntutan menunjukkan bahawa plaintif ialah pendatang asing warga Kemboja yang mengusahakan ternakan ikan air tawar secara haram dan tidak jujur. Plaintif merasa malu kerana dikenali sebagai pendatang asing warga Kemboja.

Artikel-artikel tersebut menurut plaintif mengandungi pembohongan kerana plaintif selaku warganegara Malaysia mengusahakan penternakan ikan sungai secara sah dan tanah yang diusahakan merupakan harta pusaka daripada ibu plaintif. Plaintif juga menggunakan pellet untuk memberi makan ikan ternakan dan bukan perut ayam sebagaimana dinyatakan dalam artikel tersebut. C.

Prinsip undang-undang berhubung campur tangan mahkamah dalam menjalankan kuasa rayuan adalah mantap. Pendekatan yang diguna pakai oleh Mahkamah ini dalam menilai keputusan Mahkamah Sesyen ialah Mahkamah ini tidak akan menganggu keputusan hakim bicara melainkan hakim bicara ternyata khilaf.

Keputusan Mahkamah Persekutuan dalam kes Dream Property Sdn Bhd v Atlas Housing Sdn Bhd [2015] 2 MLJ 441 menjadi panduan Mahkamah ini - [60] It is now established that the principle on which an appellate court could interfere with findings of fact by the trial court is 'the plainly wrong test' principle; see the Federal Court in Gan Yook Chin (P) & Anor v Lee Ing Chin @ Lee Teck Seng & Ors [2005] 2 MLJ 1 (at p 10) per Steve Shim CJ (Sabah & Sarawak). More recently, this principle of appellate intervention was affirmed by the Federal Court in UEM Group Bhd v Genisys Intergrated Engineers Pte Ltd & Anor [2010] 9 CLJ 785 where it was held at p 800: “It is well settled law that an appellate court will not generally speaking, intervene with the decision of a trial court unless the trial court is shown to be plainly wrong in arriving at its decision. A plainly wrong decision happens when the trial court is guilty of no or insufficient judicial appreciation of evidence” (see Chow Yee Wah & Anor v Choo Ah Pat [1978] 1 LNS 32; Watt v Thomas [1947] AC 484; and Gan Yook Chin & Anor v Lee Ing Chin & Ors [2004] 4 CLJ 309). D.

Isu penting yang perlu diputuskan oleh Mahkamah ini adalah sama ada kenyataan-kenyataan yang diadukan yang diterbitkan oleh defendan melalui artikel-artikel tersebut dari segi undang-undang dan fakta adalah memfitnah plaintif.

Justeru, Mahkamah ini perlu meneliti sama ada Hakim Mahkamah Sesyen yang bijaksana telah khilaf nyata dalam menolak tuntutan plaintif.

Dalam memutuskan isu tersebut, Mahkamah ini akan meneliti sama ada hakim bicara telah memberi pertimbangan terhadap keterangan yang material dalam memutuskan elemen-elemen fitnah sebagai telah gagal dibuktikan oleh plaintif. E. ANALISIS DAN KEPUTUSAN MAHKAMAH Beban Bukti dalam kes Fitnah

Yang Arif Ramly Ali dalam kes Kian Lup Construction v. Hongkong Bank Malaysia Berhad [2002] 7 CLJ 32, telah memutuskan - In a tort of defamation, the plaintiff must prove three elements, namely the statement must bear defamatory imputations, must refer to the plaintiff's reputation and must have been published to a third person by the defendant.

Adalah menjadi prinsip undang-undang mantap bahawa beban bukti terletak di bahu plaintif untuk membuktikan tuntutan fitnah tersebut. Bukanlah beban atas defendan untuk membuktikan sebaliknya. Ini telah diperuntukkan dalam seksyen 101, 102 dan 103 Akta Keterangan 1950.

Begitu juga dalam kes Johara Bi bt. Abdul Kadir Marican v. Lawrence Lam Kwok Fou & Anor [1980] CLJU 199; [1981] 1 MLJ 139, Mahkamah Persekutuan memutuskan – It was all a matter of proof and that until and unless the plaintiff has discharged the onus on her to prove her case on a balance of probabilities, the burden did not shift to the defendant, and no matter if the defendant's case was completely unbelievable, the claim against him must in these circumstances be dismissed. With respect, we agree with this judicial approach. Sama ada kenyataan-kenyataan yang diadukan yang diterbitkan oleh defendan melalui artikel-artikel tersebut dari segi undang-undang dan fakta memfitnah plaintif.

Adalah tidak menjadi pertikaian bahawa artikel-artikel tersebut telah diterbitkan oleh defendan. Maka, elemen penerbitan telah dipenuhi oleh plaintif.

Dalam kes Capital & Counties Bank v. Henry & Sons [1880] 5 CPD 514 mukasurat 536, Hakim Cotton menyatakan- ... one must consider, not what the words are, but what conclusion could reasonably be drawn from it, as a man who issues such a document is answerable not only for the terms of it but also for the conclusion and meaning which persons will reasonably draw from and put upon the document.

Selanjutnya dalam kes Chok Foo Choo v The China Press Bhd [1998] 2 MLRA 287, Mahkamah Rayuan menyatakan – [5] It cannot, I think, be doubted that the first task of a court, in an action for defamation, is to determine whether the words complained of are capable of bearing a defamatory meaning. And it is beyond argument that this is in essence a question of law that turns upon the construction of the words published. As Lord Morris put it in Jones v. Skelton [1963] 3 All ER 952 at p 958: The ordinary and natural meaning of words may be either the literal meaning or it may be an implied or inferred or an indirect meaning: any meaning that does not require the support of extrinsic facts passing beyond general knowledge but is a meaning which is capable of being detected in the language used can be a part of the ordinary and natural meaning of words (see Lewis v. Daily Telegraph Ltd [1963] 2 All ER 151). The ordinary and natural meaning may therefore include any implication or inference which a reasonable reader, guided not by any special but only by general knowledge and not fettered by any strict legal rules of construction, would draw from the words. The test of reasonableness guides and directs the court in its function of deciding whether it is open to a jury in any particular case to hold that reasonable persons would understand the words complained of in a defamatory sense. [6] In my judgment, the test which is to be applied lies in the question: do the words published in their natural and ordinary meaning impute to the plaintiff any dishonourable or discreditable conduct or motives or a lack of integrity on his part? If the question invites an affirmative response, then the words complained of are defamatory. Sama ada perkataan yang diterbitkan dalam artikel memfitnah plaintif

Persoalan yang berkaitan di sini adalah sama ada kenyataan atau artikel yang diterbitkan oleh defendan merujuk kepada plaintif dan sama ada kandungan artikel tersebut merendahkan maruah plaintif pada pandangan masyarakat dan menyebabkan plaintif dimalukan atau direndah-rendahkan. (lihat Ummi Hafilda Bte Ali v. Ketua Setiausaha Parti Islam (PAS) [2006] 3 CLJ 252; [2006] 4 MLJ 761 at para [18] per PS Gill FCJ merujuk Sim v. Stretch [1936] 2 All ER 1237).

Mengambil panduan daripada nas undang-undang di atas, saya telah membaca keseluruhan artikel-artikel tersebut dan mendapati hakim bicara yang bijaksana telah membuat dapatan yang tepat apabila memutuskan bahawa keseluruhan isi kandungan artikel bertarikh 25 Julai 2022 dan artikel bertarikh 9 Ogos 2022 adalah saling berkaitan yang menjurus kepada aktiviti penternakan ikan sangkar oleh warga Kemboja di kawasan Parit, Perak.

Bahkan wujud pengakuan daripada plaintif sendiri berkenaan hal perkara tersebut. Namun apa yang menjadi aduan plaintif adalah gambar bangsal dan sangkar ikan yang diterbitkan dalam artikel-artikel tersebut adalah milik plaintif. Ini menjadi asas menyokong tuntutan plaintif.

Peguam cara plaintif berhujah bahawa Hakim Mahkamah Sesyen telah khilaf apabila tidak mengendahkan gambar yang terpampang dalam artikel-artikel yang diterbitkan oleh defendan selain gagal memutuskan bahawa gambar tersebut tergolong dalam istilah ‘pengataan’ menurut takrifan seksyen 2 Akta Fitnah 1957. Turut dihujahkan bahawa jika kandungan artikel direnung bersama dengan gambar bangsal dan sangkar ikan plaintif, keseluruhan kandungan penerbitan tersebut adalah memfitnah plaintif.

Plaintif merujuk Gatley on Libel & Slander (12th Edition) yang menekankan keperluan keseluruhan artikel tersebut diberi tumpuan – “The whole context of imputation complained of is relevant to the determination of meaning… The nature of the sting of libel can be shaped by the context of the publication as a whole. This can be particularly important, for example, should a claimant seek to sue on one allegation only when it might be argued that this comprised only part of twider imputation. Words cannot be taken out of context.”

Maka pihak plaintif menekankan jika keseluruhan penerbitan iaitu artikel dan gambar bangsal dinilai, wujud elemen fitnah ke atas plaintif. Pemakaian gambar bangsal dan sangkar ikan plaintif dalam penerbitan tersebut telah mewujudkan kepedihan kepada plaintif kerana berdasarkan petikan dan intipati artikel berkaitan kegiatan penternakan ikan haram oleh warga Kemboja.

Adakah benar hakim bicara yang bijaksana telah tersalah arah sebagaimana dihujahkan oleh peguam cara plaintif?

Pada tahap ini, saya bersetuju dengan penghujahan peguam cara plaintif bahawa keseluruhan kandungan penerbitan tersebut yang mengandungi artikel dan gambar perlu dinilai bagi menjawab persoalan sama ada kenyataan yang diadukan tersebut memfitnah plaintif.

Meneliti alasan penghakiman oleh Hakim Mahkamah Sesyen yang bijaksana, saya mendapati dalam membincangkan isu sama ada perkataan-perkataan yang diadukan merujuk kepada plaintif beliau telah memberi perhatian terhadap gambar bangsal yang dirujuk oleh plaintif. Meskipun, hakim bicara telah merujuk secara terus kepada inti pati kandungan artikel sebelum itu, namun ketika memutuskan sama ada kenyataan yang diadukan tersebut merujuk kepada plaintif, hakim bicara telah menilai isu gambar.

Mahkamah ini mendapati hakim bicara telah mengarahkan mindanya terhadap gambar bangsal yang menjadi pokok pertikaian plaintif dalam tuntutan ini. Hakim bicara menanyakan soalan, sama ada penerbitan tersebut dan gambar tersebut merujuk kepada plaintif. Asas keputusan hakim bicara dalam memutuskan keseluruhan penerbitan tersebut termasuk gambar adalah tidak merujuk kepada plaintif adalah sebagimana berikut –

Keterangan saksi-saksi mengesahkan penerbitan tersebut merujuk langsung kepada warga Kemboja yang memonopoli ternakan ikan sungai di Negeri Perak khasnya di Sungai Perak sehingga menyebabkan pencemaran sungai.

(ii) Tidak terdapat rujukan terhadap plaintif sama ada melalui artikel mahu pun gambar tersebut. Hakim bicara merujuk keputusan Mahkamah Rayuan kes Sharifuddin Mohamed & Anor v Dato’ Annas Khatib Jaafar & Another Appeal [2016] 3 CLJ 574 yang memutuskan (1) There was no reference to the respondents at all in the article. In fact, there was no specific name mentioned … Reasonable people who knew the respondent would not come to the conclusion that the article referred to the respondent.

(iii) Plaintif sendiri melalui keterangannya mengakui bahawa – a) Bukan plaintif sendiri yang mengusahakan ternakan ikan sangkar di sepanjang Sungai Perak khususnya di Perak Tengah Parit; b) Kesemua gambar bangsal dalam Rekod Rayuan telah dirujuk kepada plaintif dan plaintif hanya mengaku gambar muka surat 161 adalah bangsal miliknya. c) Meskipun plaintif tidak pasti jumlah kesemua bangsal di kawasan tersebut sebanyak 20 bangsal, namun plaintif bersetuju bukan hanya bangsal beliau sahaja yang ada di kawasan tersebut. d) Plaintif mengakui dan bersetuju bahawa gambar bangsal dan sangkar yang dipaparkan dalam artikel-artikel tersebut tidak mengandungi logo perniagaan Marzamri Resources iaitu perniagaan plaintif atau pun gambar plaintif sendiri. Keterangan plaintif ini turut disokong dengan keterangan suami plaintif, SP2. e) Plaintif mengaku artikel-artikel tersebut tidak membuat rujukan kepada plaintif.

Berikut adalah petikan keterangan plaintif yang memberi implikasi wujudnya pengakuan oleh plaintif - : Artikel. Saya tak cakap gambarajah. Artikel tersebut kita asingkan dulu, tidak merujuk puan, tidak memaparkan gambar puan, tidak menamakan puan tiada logo ataupun nama syarikat diterbitkan dalam artikel tersebut. Artikel tersebut tidak merujuk kepada puan dan tidak memfitnah puan sama sekali. Setuju?

Keterangan suami plaintif iaitu SP2 pada hemat saya melemahkan kes plaintif. SP2 menyatakan – : Setuju dengan cadangan saya bahawa kandungan artikel-artikel yang saya rujuk tadi merujuk kepada warga Kemboja, setuju tak? SP2 : Setuju : Dan setuju tak dengan cadangan saya bahawa artikel-artikel tersebut hanya merujuk kepada warga Kemboja yang menjalankan operasi mereka dengan tidak

Meneliti keterangan saksi-saksi plaintif, saya mendapati bahawa pendirian defendan yang artikel-artikel yang diterbitkan tersebut adalah memfokuskan kepada kumpulan warga Kemboja yang menjalankan ternakan ikan sangkar di sungai di Negeri Perak dan bukannya plaintif.

Dalam menentukan isu sama ada gambar tersebut yang dimuatnaik dalam kandungan artikel oleh defendan telah memfitnah plaintif, persoalan tersebut adalah persoalan undang-undang yang memerlukan ujian objektif bagi menentukan – sama ada penerbitan tersebut telah merendahkan plaintif mengikut pertimbangan ahli masyarakat yang berfikiran waras / munasabah secara amnya dan sama ada perkataan yang dituliskan tersebut termasuk gambar membawa maksud (secara tersirat atau tersurat) yang boleh menyebabkan orang lain menjauhkan diri daripada plaintif).

Saya tidak menemui keterangan oleh plaintif berkenaan dengan fakta orang enggan berurusan dengan plaintif atau menganggap plaintif telah melakukan perkara yang tidak bermoral atau memalukan.

Selanjutnya perlu juga dibuktikan oleh plaintif bahawa penerbitan tersebut telah cenderung untuk mendedahkan plaintif kepada kebencian, penghinaan atau ejekan oleh orang lain.

Hal tersebut akan menjadi tumpuan bagi mahkamah ini untuk menilai sama ada kenyataan yang dipertikaikan tersebut mempunyai kesan yang menjatuhkan reputasi plaintif dalam pandangan masyarakat umum dan sama ada hakim bicara betul dalam membuat dapatan fakta sehingga menolak tuntutan plaintif. Hal inilah yang telah diputuskan oleh Mahkamah Persekutuan dalam kes Raub Australia Gold Mining Sdn Bhd v. Hue Shieh Lee [2019] 3 CLJ 729.

Sekiranya prinsip dan ujian tersebut diberi penakulan yang syumul, perasaan sakit yang terkesan dari penerbitan tersebut adalah tidak mencukupi bagi membolehkan Mahkamah ini memberi award akibat fitnah kepada plaintif.

Saya juga mendapati Hakim Mahkamah Sesyen yang bijaksana telah memberikan tafsiran menurut makna biasa perkataan yang diterbitkan tanpa menggunakan sokongan fakta ekstrinsik dan dengan memberi pertimbangan kepada keadaan fakta kes tersebut selaras dengan prinsip dalam kes Lim Guan Eng v Ruslan Kassim & Anor Appeal [2021] 4 CLJ 155.

Bahkan keterangan plaintif sendiri menyokong dapatan hakim bicara bila mana plaintif mengakui beliau bukan warga Kemboja dan nama plaintif tidak pun terpampang di bangsal tersebut. Begitu juga selain plaintif terdapat ramai lagi orang lain yang mengusahakan ternakan ikan sangkar disepanjang Sungai Perak atau di Perak Tengah Parit.

Maka, pada tahap ini saya mendapati bahawa tiada khilaf fakta oleh hakim bicara semasa memutuskan plaintif gagal membuktikan elemen fitnah (kecuali elemen penerbitan yang tidak dibantah oleh defendan) semasa menolak tuntutan plaintif dengan kos.

Membaca keseluruhan artikel yang diterbitkan tersebut, saya bersetuju dengan hakim bicara bahawa artikel tersebut secara munasabahnya tidak merujuk langsung kepada plaintif. Keperluan memberi pertimbangan terhadap keseluruhan kandungan artikel telah ditegaskan dalam kes Dato' Sri Dr Mohamad Salleh bin Ismail & Anor v. Nurul Izzah bt Anwar & Anor [2021] 4 CLJ 327; [2021] 2 MLJ 577. Mahkamah Persekutuan membuat pemerhatian bahawa undang-undang beroperasi pada asas orang munasabah mestilah telah membaca keseluruhan bahan artikel yang dipertikaikan.

Dalam memutuskan isu perkaitan plaintif dengan penerbitan artikel tersebut, jelas bahawa hakim bicara telah memberi pertimbangan terhadap keterangan-keterangan yang dikemukakan dihadapannya dalam menilai keseluruhan maksud penerbitan-penerbitan tersebut.

Gatley melalui Libel and Slander, Edisi 6 ms 4, perenggan 4 menyatakan - There is no wholly satisfactory definition of a defamatory imputation. Any imputation which may tend 'to lower the plaintiff in the estimation of right thinking members of society generally, 'to cut him off from society,' or 'to expose him to hatred, contempt or ridicule,' is defamatory of him. An imputation may be defamatory whether or not it is believed by those to whom it is published."

Memandangkan artikel-artikel tersebut tidak merujuk kepada plaintif, sayugialah bagi Mahkamah ini mengekalkan dapatan hakim bicara bahawa artikel-artikel tersebut tidak memfitnah plaintif.

Justeru, Mahkamah ini enggan mengganggu dapatan hakim bicara dan memutuskan bahawa artikel-artikel tersebut tidak merujuk kepada plaintif dan tidak memfitnah plaintif.

Berasaskan kepada dapatan tersebut, maka tiada keperluan untuk Mahkamah meneliti pembelaan defendan. Pendirian ini berpaksikan kepada penghakiman Mahkamah Rayuan dalam kes Pardeep Kumar a/l Om Parkash Sharma v. Abdullah Sani bin Hashim [2008] CLJU 669; [2009] 2 MLJ 685, yang memutuskan jika plaintif gagal membuktikan tiga elemen tersebut, Mahkamah tidak akan memberi pertimbangan kepada pembelaan yang dikemukakan oleh defendan.

Meskipun demikian, saya mendapati plaintif tidak menamakan penulis artikel sebagai defendan bersama dalam kes ini. Dalam tuntutan tort adalah penting pelaku bagi perbuatan tort dinamakan sebagai pihak dan liabilitinya dibuktikan terlebih dahulu sebelum majikan iaitu defendan disini boleh dijadikan bertanggungan secara tanggungan alih. Prinsip undang-undang mantap ini telah diputuskan oleh Mahkamah Persekutuan dalam kes Kerajaan Malaysia v Lay Kee Tee & Ors [2009] 1 CLJ 663. F.

Tuntasnya, berdasarkan alasan-alasan yang diperihalkan di atas, Mahkamah ini memutuskan tiada asas undang-undang untuk mengakas keputusan Hakim Mahkamah Sesyen. Justeru, rayuan plaintif ditolak dengan kos RM10,000.00 tertakluk kepada alokator. Bertarikh pada 13 Ogos 2025. Ditandatangani ...........................................................

Shah Alam, Selangor Bagi Pihak Perayu : Raja Zulfarhan Aiman bin Raja Zaidi Tetuan R. Zulfarhan (Kajang, Selangor)

Bagi Pihak Responden : Mohamad Reza Hassan & Mohammad Nufail Altaf bin Mohamad Zaim Munir Tetuan Raja Riza & Associates (Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur)