Mohd Hashim Bin Che Mohd Zin v Pendakwa Raya (DA-44-11-02/2026)

KERAJAAN MALAYSIA ... RESPONDEN ALASAN PENGHAKIMAN Pendahuluan [1] Mohd Hashim bin Che Mohd Zin ("Pemohon") merupakan bapak kepada Che Mohammad Faza Rasyadi bin Mohd Hashim ("si mati") yang telah memfailkan permohonan bagi mendapatkan suatu deklarasi bahawa-

Pengarah Penjara Pengkalan Chepa ("Responden 1") memberitahu Majistret Kota Bharu Kelantan atau Hakim Koroner mengenai kematian si mati yang di dalam jagaannya, menurut seksyen 334 Kanun Tatacara Jenayah;

Ketua Polis Daerah Kota Bharu Kelantan ("Responden 2") menyerahkan laporan tentang sebab kematian dan lain-lain berhubung dengan sebab kematian si mati, menurut seksyen 329(50 Kanun Tatacara Jenayah;

Pengarah Hospital DiRaja Raja Perempuan Zainab 2 Kota Bharu Kelantan ("Responden 3") hendaklah menyediakan laporan mengenai rupa bentuk mayat si mati dan menyampaikannya kepada Responden 2, menurut seksyen 332(1) Kanun Tatacara Jenayah;

Majistret Kota Bharu atau Hakim Koroner melaporkan kepada Pendakwa Raya berkenaan sebab kematian si mati;

Majistret Kota Bharu atau Hakim Koroner mengadakan suatu siasatan mengenai sebab kematian si mati; dan

Tetuan Habibah Nik & Co. sebagai peguam yang dilantik oleh Pemohon dibekalkan dengan salinan semua laporan dan dokumen dan diberi kebenaran untuk terlibat dalam siasatan kematian si mati. [2] Pada 29.4.2026, setelah membaca dan meneliti semua afidavit yang telah difailkan dalam tindakan ini serta mengambil kira penghujahan oleh pihak-pihak, Mahkamah ini telah memutuskan bahawa permohonan Pemohon dalam Notis Usul (kandungan 1) adalah ditolak. [3] Pemohon yang tidak berpuas hati dengan keputusan Mahkamah ini telah memfailkan Notis Rayuan bertarikh 14.5.2026 [kandungan 12] ke Mahkamah Rayuan Malaysia. Latar Belakang Permohonan [4] Si mati telah dituduh pada 28.4.2024 dalam Mahkamah Majistret Kota Bharu melalui kes No. DA-83D-1477-04/2024 berkaitan pertuduhan kesalahan di bawah Akta Racun 1952. Tiada jaminan diberikan oleh Majistret dan si mati telah dibawa untuk tahanan di Penjara Pengkalan Chepa, Kelantan. [5] Pada 8.5.2024 jam lebih kurang 9.55 malam semasa dalam tahanan Penjara Pengkalan Chepa, pegawai penjara yang bertugas iaitu Kamarulzaman bin Abu Bakar telah pergi ke bilik No. 16 Blok Insaf dan memanggil nama si mati tetapi tiada jawapan. Setelah memaklumkan kepada pegawai atasan dan mendapat arahan, beliau telah membuka bilik si mati dengan bantuan seorang lagi tahanan di bilik No. 17 blok yang sama iaitu Maizal bin Yusmawi. [6] Setelah gagal membangunkan si mati dan tiada tindak balas, pada jam 10.00 malam si mati telah dibawa oleh pegawai penjara Wan Hamka bin Wan Deraman dengan van jabatan menuju ke Hospital Raja Perempuan Zainab 2. [7] Pada jam 10.54 malam, Dr Mohamad Solehin bin Bakri telah mengesahkan bahawa si mati telah meninggal dunia. [8] Dr. Siti Zanariah binti Md Naziri yang telah menjalankan bedah siasat menyatakan bahawa sebab kematian tidak dapat dipastikan. [9] Pemohon telah membuat satu laporan polis mengenainya iaitu Pengkalan Chepa Report No. 4336/24 bertarikh 20.5.2024. [10] Pada 26.5.2024, Pemohon telah memohon laporan bedah siasat oleh Dr. Siti Zanariah binti Md Naziri. [11] Pada 11.7.2024, peguam Pemohon telah menulis surat kepada Pendaftar Mahkamah Sesyen Kota Bharu mengesyorkan suatu inkuiri kematian dijalankan terhadap si mati. [12] Peguam Pemohon telah memohon daripada Pengarah Pendakwaan Kelantan satu salinan laporan bedah siasat. Walau bagaimanapun siasatan kematian masih belum selesai dan ia belum dipanjangkan ke Mahkamah Koroner dan perkara ini telah dimaklumkan kepada peguam Pemohon melalui surat bertarikh 3.2.2026. [13] Memandangkan kegagalan Pemohon untuk mendapatkan laporan bedah siasat dan inkues yang masih belum dijalankan atas kematian simati, Pemohon telah memfailkan permohonan ini melalui Notis Usul bertarikh 9.2.2026. Ringkasan Penghujahan oleh Pihak-Pihak [14] Pihak Pemohon secara ringkasnya menghujahkan seperti berikut:

Permohonan ini dibuat menurut peruntukan Bahagian VIII Bab XXXII (meliputi seksyen-seksyen 328 hingga 341A) dan khususnya seksyen 334 Kanun Tatacara Jenayah;

Peruntukan seksyen 44 Akta Relif Spesifik tidak terpakai untuk permohonan seperti ini;

Pemohon merujuk kes permohonan yang sama dibuat dalam kes di Mahkamah Tinggi Ipoh dalam kes Siva a/l Raja Raman iaitu Permohonan Jenayah No. AA-44-49-09/2018. [15] Pihak Responden tidak memfailkan apa-apa afidavit jawapan dan Mahkamah ini membenarkan pihak Responden berhujah dari sudut undang-undang (points of law) yang dihujahkan seperti berikut:

Notis Usul tersebut tidak menjelaskan dalam Intitulement tentang punca kuasa peruntukan undang-undang untuk membuat permohonan ini. Peruntukan seksyen-seksyen 329, 332 dan 334 Kanun Tatacara Jenayah yang tertera adalah mengenai prosedur siasatan kematian. Manakala seksyen 341A pula adalah kuasa semakan kepada Mahkamah Tinggi;

Walaupun permohonan Notis Usul oleh Pemohon memohon suatu deklarasi tetapi berdasarkan sifat sebenar relif yang dipohon, ia lebih merupakan 'to compel' untuk melakukan tindakan tertentu yang lebih bersifat perintah 'mandamus' menurut seksyen 44 dan seksyen 45 Akta Relif Spesifik 1950; dan

Permohonan untuk sesuatu perintah mandamus hendaklah mematuhi pra-syarat (prerequisites) yang diputuskan dalam kes Koon Hoi Chow v. Pretam Singh [1972] 1 MLJ 180. Analisis dan Dapatan Relif sebenar yang dipohon [16] Secara umum, relif yang dipohon oleh Pemohon dalam Notis Usul (kandungan 1) adalah permohonan untuk deklarasi. Deklarasi adalah merupakan remedi yang boleh diberikan oleh mahkamah dalam prosiding civil bagi menentukan dan mengisytiharkan sesuatu hak, status atau kedudukan undang-undang mana-mana pihak. [17] Sesuatu relif deklarasi boleh dipohon dalam suatu prosiding civil berdasarkan Kaedah-Kaedah Mahkamah 2012 dan Specific Relief Act 1950. Seksyen 41 Specific Relief Act 1950 memperuntukkan seperti berikut: "Any person entitled to any legal character, or to any right as of any property, may institute a suit against any person denying, or interested to deny, his title to the character or right, and the court may in its discretion make therein a declaration that he is so entitled, and the plaintiff need not in that suit ask for any further relief: Provided that no court shall make any such declaration where the plaintiff, being able to seek further relief than a mere declaration or title, omits to do so." [18] Mahkamah ini berpandangan bahawa sekiranya Pemohon berhasrat untuk memohon suatu deklarasi, ia perlu dimulakan dengan prosiding sivil menurut peruntukan di bawah Kaedah-Kaedah Mahkamah 2012. Oleh yang demikian, tindakan Pemohon memfailkan tuntutan deklarasi melalui prosiding permohonan jenayah adalah tidak teratur dan tidak menurut undang-undang. Punca kuasa menurut peruntukan undang-undang dalam intitulement [19] Meneliti kepada intitulement dalam Notis Usul (kandungan 1), peruntukan undang-undang yang dirujuk adalah seksyen 329(5), 332, 334 dan 341A Kanun Tatacara Jenayah serta seksyen 35 Akta Mahkamah Kehakiman 1964. [20] Mahkamah ini mendapati bahawa peruntukan-peruntukan undang-undang yang dirujuk dalam intitulement Notis Usul tersebut adalah mengenai prosedur tentang siasatan kematian dan kuasa kepada pihak polis dan Majistret untuk menjalankan siasatan. Manakala seksyen 341A pula memberi kuasa semakan kepada Mahkamah Tinggi. [21] Berdasarkan fakta kes yang dikemukakan, Mahkamah ini mendapati bahawa siasatan kematian masih belum lagi selesai. Oleh yang demikian, suatu deklarasi bukanlah remedi yang sebenarnya dipohon oleh Pemohon dan tindakan ini adalah pra-matang kerana siasatan kematian yang belum selesai. [22] Justeru, Mahkamah ini mendapati rujukan punca kuasa undangundang oleh Pemohon dalam memulakan permohonan Notis Usul iniadalah tidak tepat dan amat mengelirukan Mahkamah ini. Permohonan bersifat permohonan mandamus [23] Meneliti kepada setiap relif yang dipohon dalam Notis Usul tersebut, walaupun permohonan Notis Usul oleh Pemohon memohon suatu deklarasi tetapi berdasarkan sifat sebenar relif yang dipohon, ia lebih merupakan 'to compel' untuk melakukan tindakan tertentu yang lebih bersifat perintah 'mandamus'. Mahkamah ini mendapati relif sebenar yang dihasratkan oleh Pemohon adalah bagi memperolehi suatu perintah mandamus. [24] Seksyen 44(1) Specific Relief Act 1950 memperuntukkan tentang permohonan untuk perintah seumpama itu: "Power to order public servants and others to do certain specific acts

(1) A Judge may make an order requiring any specific act to be done or forborne, by any person holding a public office, whether of a permanent or a temporary nature, or by any corporation or any court subordinate to the High Court:

An application for such an order be made by some person whose property, franchise, or personal right would be injured by the forbearing or doing, as the case may be, of the said specific act;

Such doing or forbearing is, under any law for the time being in force, clearly incumbent on the person or court in his or its public character, or on the corporation in its corporate character;

In the opinion of the Judge the doing or forbearing is consonant to right and justice;

The applicant has no other specific and adequate legal remedy; and

The remedy given by the order applied for will be complete." [25] Manakala seksyen 45 Specific Relief Act 1950 pula memperuntukkan seperti berikut: "Application how made and procedure

Every application under section 44 must be founded on an affidavit of the person injured, stating his right in the matter in question, his demand of justice, and the denial thereof; and a Judge may, in his discretion, make the order applied for absolute in the first instance, or refuse it, or grant a rule to show cause why the order applied for should not be mada, If, in the last case, the person, court, or corporation complained of shows no sufficient cause, the Judge may first make an order in the alternative, either to do or forbear the act mentioned in the order, or to signify some reason to the contrary and make an answer thereto by such day as the Judge fixes in this behalf." [26] Malahan, Mahkamah ini juga berpendapat bahawa permohonan untuk mandamus atau seumpamanya itu dinyatakan juga dalam Jadual 1 Akta Mahkamah Kehakiman 1964 yang memperuntukkan kuasa Mahkamah Tinggi- "...to issue to any person or authority directions, orders or writs, including writs of the nature of habeas corpus, mandamus, prohibition, quo warranto and certiorari, or any others, for the enforcement of the rights conferred by Part II of the Constitution, or any of them, for any purpose." [27] Memandangkan sifat relif yang dipohon dalam Notis Usul bersifat permohonan untuk perintah mandamus, beberapa pra-syarat perlulah dipenuhi sepertimana diputuskan dalam kes Koon Hoi Chow v. Pretam Singh [1972] 1 MLJ 180 seperti berikut: "(1) Whether the applicant has a clear and specific legal right to the relief sought;

Whether there is a duty imposed by law on the respondent;

Whether such duty is of an imperative ministerial character involving no judgment or discretion on the part of the respondent; and

Whether the applicant has any remedy, other than by way of mandamus, for the enforcement of the rights which has been denied to him." [28] Mahkamah ini mendapati bahawa 'wording' Notis Usul itu sendiri hanya menyatakan relif yang dipohon adalah deklarasi tetapi hasrat sebenarnya adalah permohonan suatu perintah mandamus. Namun, Mahkamah ini mendapati juga bahawa berdasarkan Notos Usul tersebut mahupun afidavit sokongannya tidak menunjukkan apakah sebenarnya 'specific legal right' Pemohon untuk mendapatkan perintah mandamus tersebut. Kesimpulan [29] Berdasarkan kepada alasan-alasan tersebut, Mahkamah ini mendapati bahawa permohonan Notis Usul oleh Pemohon ini tidak mempunyai merit dan pra-matang, [30] Oleh yang demikian, Mahkamah ini telah memutuskan menolak permohonan Pemohon. Bertarikh: 10 Jun 2026 Hakim Mahkamah Tinggi Kota Bharu (1) Kelantan KAUNSEL: Bagi pihak Pemohon - Nik Nasrun Nazmi bin Nik Mohamad Tetuan Habibah Nik & Co. Bagi pihak Responden - Khairul Anuar bin Wahab Timbalan Pendakwa Raya Negeri Kelantan.