Muhamad Syamerrul Iman Bin Azizan v Timbalan Menteri dalam Negeri, Malaysia (PB-44-18-11/2025)

KERAJAAN MALAYSIA ...RESPONDEN-RESPONDEN

Ini adalah suatu permohonan oleh Pemohon bagi mendapatkan perintah writ habeas corpus terhadap penahanan beliau di bawah Akta Dadah Berbahaya (Langkah-Langkah Pencegahan Khas) 1985 ("Akta 316").

Permohonan ini pada asasnya mencabar kesahan proses penahanan dan siasatan yang membawa kepada pengeluaran perintah tahanan di bawah seksyen 6(1) Akta 316, atas alasan utama bahawa terdapat pelanggaran terhadap kehendak prosedur statutori serta hak perlembagaan Pemohon.

Mahkamah menegaskan bahawa permohonan habeas corpus melibatkan persoalan kebebasan asasi seseorang individu, dan oleh itu ia menuntut penelitian yang rapi terhadap pematuhan undang-undang oleh pihak berkuasa eksekutif, tanpa mengabaikan bahawa Akta 316 merupakan suatu undang-undang pencegahan khas yang digubal di bawah Perkara 149 Perlembagaan Persekutuan.

Berikut adalah isu-isu asas untuk diputuskan:

sama ada terdapat kelewatan yang tidak munasabah ("inordinate delay") dalam proses siasatan Pegawai Penyiasat dan Pegawai Inkuiri sehingga menjadikan penahanan Pemohon tidak sah di sisi undang-undang;

sama ada proses siasatan dan penyediaan laporan di bawah Akta 316 telah mematuhi keperluan "convenient speed" atau kesegeraan praktik;

sama ada terdapat pelanggaran hak Pemohon di bawah Perkara 5 Perlembagaan Persekutuan dalam proses siasatan dan penahanan; dan

sama ada terdapat ketidakpatuhan prosedur mandatori yang menjejaskan kesahan perintah tahanan di bawah seksyen 6(1) Akta 316.

Pemohon menghujahkan bahawa siasatan oleh Pegawai Penyiasat Polis dan Pegawai Inkuiri telah mengambil tempoh masa yang tidak munasabah, dan tidak dilaksanakan dengan "convenient speed" seperti yang dikehendaki oleh undang-undang.

Pemohon seterusnya mendakwa bahawa terdapat kegagalan untuk memastikan proses siasatan yang adil, termasuk dakwaan bahawa Pemohon tidak diberikan peluang yang mencukupi untuk meneliti rakaman percakapan sebelum menandatangani dokumen berkaitan dan Pemohon tidak dibawa ke tempat kejadian seperti yang dinyatakan dalam rakaman percakapan.

Pemohon juga berhujah bahawa keadaan ini telah melanggar hak kebebasan diri di bawah Perkara 5 Perlembagaan Persekutuan, justeru menjadikan penahanan beliau tidak sah.

Responden-Responden pula berhujah bahawa keseluruhan proses siasatan telah dijalankan secara berterusan, teratur dan dalam tempoh masa yang munasabah berdasarkan keperluan operasi siasatan sebenar.

Hujahan Responden-Responden selanjutnya adalah bahawa Pegawai Penyiasat telah memberikan keterangan terperinci mengenai aktiviti harian siasatan, termasuk pengumpulan bukti, rakaman percakapan, pengesanan saksi dan kerja-kerja lapangan.

Seterusnya dihujahkan bahawa Pegawai Inkuiri pula telah menjalankan siasatan dengan mengambil kira keperluan pentadbiran kes-kes lain serta keperluan logistik dalam menguruskan saksi-saksi yang sukar dikesan.

Responden-Responden juga menegaskan bahawa tiada sebarang pelanggaran prosedur mandatori dibuktikan oleh Pemohon, dan oleh itu penahanan adalah sah di bawah Akta 316.

Seksyen 3(3) dan Seksyen 5(2) dan (4) Akta 316 masing masing memperuntukkan seperti berikut: Kuasa menahan orang yang disyaki

(3) Pegawai polis yang membuat penyiasatan berkaitan dengan seseorang yang ditangkap dan ditahan di bawah seksyen ini hendaklah menyebabkan satu salinan laporan lengkap penyiasatan itu dikemukakan -

kepada seseorang Pegawai Siasatan yang dilantik di bawah subseksyen 5(1); dan

kepada Menteri, dalam tempoh yang boleh ditetapkan oleh Menteri melalui peraturanperaturan yang dibuat di bawah Akta ini.

(2) Apabila diterimanya laporan di bawah subseksyen 3(3), Pegawai Siasatan hendaklah menyiasat sama ada terdapat alasan yang munasabah bagi mempercayai bahawa orang itu pernah ada atau sedang ada kaitan dengan apa-apa aktiviti yang berhubungan dengan atau yang melibatkan pengedaran dadah berbahaya.

(4) Seseorang Pegawai Siasatan hendaklah mengemukakan laporannya secara bertulis kepada Menteri dalam tempoh yang boleh ditetapkan oleh Menteri melalui peraturan-peraturan yang dibuat di bawah Akta ini.

Sementara itu, seksyen 6(1)(a) Akta 316 dan Fasal 5 Perlembagaan Persekutuan masing-masing memperuntukkan seperti berikut. Kuasa memerintahkan tahanan dan sekatan orang

(1) Jika Menteri, selepas menimbangkan -

laporan lengkap penyiasatan yang dikemukakan di bawah subseksyen 3(3); dan

laporan Pegawai Siasatan yang dikemukakan di bawah subseksyen 5(4), berpuas hati berkenaan dengan mana-mana orang bahawa orang itu pernah ada atau sedang ada kaitan dengan apa-apa aktiviti yang berhubungan dengan atau yang melibatkan pengedaran dadah berbahaya, Menteri boleh, jika dia berpuas hati bahawa bagi kepentingan ketenteraman awam orang itu perlu ditahan, melalui perintah (kemudian daripada ini disebut “perintah tahan”) mengarahkan supaya orang itu ditahan selama suatu tempoh yang tidak melebihi dua tahun.

Liberty of the person

No person shall be deprived of his life or personal liberty save in accordance with law.

Where complaint is made to a High Court or any judge thereof that a person is being unlawfully detained the court shall inquire into the complaint and, unless satisfied that the detention is lawful, shall order him to be produced before the court and release him.

Where a person is arrested he shall be informed as soon as may be of the grounds of his arrest and shall be allowed to consult and be defended by a legal practitioner of his choice.

Where a person is arrested and not released he shall without unreasonable delay, and in any case within twenty-four hours (excluding the time of any necessary journey) be produced before a magistrate and shall not be further detained in custody without the magistrate's authority: Provided that this Clause shall not apply to the arrest or detention of any person under the existing law relating to restricted residence, and all the provisions of this Clause shall be deemed to have been an integral part of this Article as from Merdeka Day: Provided further that in its application to a person, other than a citizen, who is arrested or detained under the law relating to immigration, this Clause shall be read as if there were substituted for the words "without unreasonable delay, and in any case within twenty-four hours (excluding the time of any necessary journey)" the words "within fourteen days": And provided further that in the case of an arrest for an offence which is triable by a Syariah court, references in this Clause to a magistrate shall be construed as including references to a judge of a Syariah court. (5) Clauses (3) and (4) do not apply to an enemy alien.

Seterusnya, seksyen 11C(1) Akta 316 memperuntukkan bahawa: Kajian semula kehakiman akan tindakan atau keputusan Yang diPertuan Agong dan Menteri

(1) Maka tidaklah boleh diadakan apa-apa kajian semula kehakiman dalam mana-mana mahkamah akan, dan tiada mahkamah boleh mempunyai atau menjalankan apa-apa bidang kuasa berkenaan dengan, apa-apa tindakan yang dilakukan atau keputusan yang dibuat oleh Yang di-Pertuan Agong atau Menteri pada menjalankan kuasa menurut budi bicara mereka mengikut Akta ini, kecuali mengenai apaapa soalan tentang pematuhan apa-apa kehendak tatacara di bawah Akta ini yang mengawal selia tindakan atau keputusan itu.

Seksyen 54(2) Akta Tafsiran 1948 & 1967 pula memperuntukkan seperti berikut: Computation of time

(2) Where no time is prescribed within which anything shall be done, that thing shall be done with all convenient speed and as often as the prescribed occasion arises.

Prinsip-prinsip yang termaktub dalam kes-kes yang terpakai adalah seperti yang dihuraikan di bawah.

Mahkamah ini bersetuju bahawa suatu permohonan writ habeas corpus atau semakan kehakiman bagi mencabar suatu perintah yang dibuat di bawah Akta 316 hanya boleh dikemukakan atas alasan ketidakpatuhan prosedur. Peruntukan Seksyen 11C(1) Akta 316 dengan jelas menghadkan skop semakan kehakiman terhadap tindakan atau keputusan Menteri kepada persoalan pematuhan kehendak tatacara sahaja

Mahkamah Persekutuan dalam Lee Kew Sang v Timbalan Menteri Dalam Negeri, Malaysia & Ors [2005] 3 CLJ 914; [2005] 1 MLRA 692; [2005] MLJU 667; [2005] 4 AMR 724 telah menafsirkan peruntukan Seksyen 11C Akta 316 dan kesannya terhadap skop semakan kehakiman seperti berikut (di muka surat 922): "The provisions of ss. 7C and 7D are clear. The effect of the amendments is that in a habeas corpus application such as in this case, the detention order made by the Minister under s. 4(1) of the Ordinance may only be challenged on the ground of non-compliance with any procedural requirement, and nothing else." Kerangka Undang-Undang Tindakan Pencegahan dan Peranan Mahkamah

Adalah suatu hakikat bahawa Akta 316 yang terlibat dalam prosiding ini merupakan suatu rejim undang-undang pencegahan yang digubal di bawah Perkara 149 Perlembagaan Persekutuan. Undang-undang pencegahan tersebut bertujuan melindungi keselamatan awam dan ketenteraman negara, dan oleh itu memperuntukkan suatu proses pentadbiran yang berbeza daripada proses jenayah biasa.

Walau bagaimanapun, Mahkamah tetap mempunyai peranan semakan kehakiman bagi memastikan bahawa setiap tindakan statutori telah dilaksanakan mengikut kehendak undang-undang, khususnya sama ada terdapat kepatuhan kepada standard "kesegeraan yang praktik" (convenient speed) serta ketiadaan kelewatan melampau (inordinate delay) dalam pelaksanaan tugas-tugas statutori oleh pegawai-pegawai yang berkenaan. Prinsip "Convenient Speed" dan Penilaian Kelewatan

Prinsip asas yang terpakai ialah bahawa tempoh masa bagi penyiasatan dan pelaksanaan laporan di bawah undangundang pencegahan tidak boleh dinilai secara mekanikal, sebaliknya perlu diteliti berdasarkan keseluruhan fakta serta keadaan setiap kes.

Dalam Kanagasingam Ananthan & Anor v Menteri Dalam Negeri & Ors [2019] 7 CLJ 600; [2019] 4 MLJ 103; [2022] 2 MLRA 611; [2019] 2 AMR 745, Mahkamah Rayuan menjelaskan bahawa tiada keperluan penetapan tempoh masa yang rigid kerana tugas Pegawai Statutori melibatkan penelitian dan analisis keterangan secara menyeluruh, dan proses tersebut tidak wajar dipaksa dilakukan secara tergesa-gesa sehingga menjejaskan keadilan kepada pihak tahanan.

Prinsip yang sama turut disokong oleh pendekatan bahawa penilaian sama ada terdapat kelewatan hendaklah dibuat secara subjektif dan berfakta, bergantung kepada keadaan setiap kes, serta Mahkamah masih mempunyai budi bicara kehakiman untuk menentukan sama ada tindakan telah dilakukan dalam tempoh yang munasabah selaras dengan kehendak statutori.

Pendekatan ini juga disokong oleh peruntukan seksyen 54(2) Akta Tafsiran 1948 dan 1967, yang menuntut pentafsiran undang-undang secara praktikal dan berfungsi, bukannya secara literal yang boleh menjejaskan tujuan undang-undang pencegahan tersebut. Pendekatan Mahkamah terhadap Keterangan Afidavit dan Penilaian Fakta

Mahkamah dalam beberapa autoriti telah menegaskan bahawa penentuan isu kelewatan dan ketidakpatuhan prosedur lazimnya bergantung kepada penilaian terhadap afidavit pegawai penyiasat dan justifikasi harian yang dikemukakan.

Dalam Su Yu Min v Ketua Polis Negeri & Ors [2005] 3 CLJ 875; [2005] 6 MLJ 768; [2005] 5 AMR 434; [2005] 1 MLRU 667, Mahkamah Tinggi menegaskan bahawa keterangan penjawat awam yang menjalankan tugas rasmi tanpa kepentingan peribadi adalah lebih boleh dipercayai berbanding dakwaan seseorang tahanan yang berkemungkinan mempunyai kepentingan untuk melepaskan diri.

Pendekatan yang sama turut dipakai dalam penilaian percanggahan fakta, di mana Mahkamah tidak akan secara automatik menerima versi pemohon semata-mata kerana wujud pertikaian fakta, tetapi akan menilai kredibiliti keseluruhan keterangan. Penilaian "Inordinate Delay" dalam Kes-Kes Statutori

Mahkamah Persekutuan dalam beberapa keputusan terkini telah memberikan panduan bahawa tempoh penyiasatan yang berada dalam lingkungan beberapa minggu, dengan justifikasi harian yang munasabah, lazimnya tidak dianggap sebagai kelewatan melampau.

Dalam Muhammad Redzuan Omar v Timbalan Menteri Dalam Negeri, Malaysia & Anor [2022] 1 LNS 880; [2022] MLRAU 75; [2022] 2 MLJ 611; [2022] AMEJ 0312, Mahkamah Persekutuan menerima bahawa tempoh 35 hari adalah munasabah apabila disokong oleh penjelasan bahawa prosedur penyiasatan telah dipatuhi tanpa kelewatan tidak wajar.

Dalam Vignasevaran A/L John Joseph v Timbalan Menteri Dalam Negeri, Malaysia & Ors [2021] 1 LNS 918; [2021] MLPHU 741; [2021] AMEJ 0837; [2021] MLJU 1027, Mahkamah turut menegaskan bahawa tempoh 36 hari dan 21 hari yang telah digunakan oleh Pegawai-Pegawai Statutori bagi melengkapkan siasatan mereka adalah munasabah berdasarkan afidavit yang memberikan pecahan terperinci aktiviti harian serta justifikasi tugas rasmi lain.

Dalam Nazri Mohamed v Menteri Dalam Negeri Malaysia & Yang Lain [2022] 1 LNS 1115; [2022] MLRHU 977; [2022] MLJU 1121; [2022] AMEJ 0561, Mahkamah menerima bahawa tempoh 30 hari adalah munasabah apabila disokong oleh keterangan terperinci berkaitan aktiviti siasatan dan tugas hakiki pegawai.

Mahkamah turut mengambil kira trend keputusan Mahkamah Persekutuan yang lebih terkini yang menunjukkan pendekatan lebih kontekstual dan kurang teknikal dalam menilai isu kelewatan sepertimana yang dikemukakan oleh pihak Pendakwa Raya termasuk; Mariam Binti Mohd Samat v Menteri Dalam Negeri Malaysia & 2 Lagi (Mahkamah Persekutuan Rayuan Jenayah No. 05(HC)-58-03/2024(B), diputuskan 12.08.2024); Palaniveloo A/L Ramalingam v Timbalan Menteri Dalam Negeri, Malaysia (Mahkamah Persekutuan Rayuan Jenayah No. 05(HC)-15-02/2024(B), diputuskan 19.08.2024); Mohd Izzul Fakhrul Bin Mat Yasin v Timbalan Menteri Dalam Negeri, Malaysia & 2 Lagi (Mahkamah Persekutuan Rayuan Jenayah No. 05(HC)-76-05/2024(B), diputuskan 19.09.2024); Jeddahlyn Lopez Lingat v Timbalan Menteri Dalam Negeri & 2 Lagi (No. 05(HC)-82-06/2024(B), diputuskan 23.09.2024); Ali Fikri bin Mohamad Jelani v Timbalan Menteri Dalam Negeri, Malaysia & 2 Lagi (Mahkamah Persekutuan Rayuan Jenayah No. 05(HC)-161- 11/2024(B), diputuskan 25.03.2025); Izzat Hamzie Hafiz bin Shrkawi v Timbalan Menteri Dalam Negeri, Malaysia & 2 Lagi (Mahkamah Persekutuan Rayuan Jenayah No. 05(HC)-180- 12/2024(B), diputuskan 16.07.2025); Fauzita Binti Ismail v Timbalan Menteri Dalam Negeri Malaysia & 2 Lagi (Mahkamah Persekutuan Rayuan Jenayah No. 05(HC)-72-05/2025(B), diputuskan 30.07.2025); Mohd Nazeri bin Mat Sulaiman v Timbalan Menteri Dalam Negeri, Malaysia & 2 Lagi (Mahkamah Persekutuan Rayuan Jenayah No. 05(HC)-78- 05/2025(B), diputuskan 26.08.2025); Mohd Nazmi bin Jelani v Timbalan Menteri Dalam Negeri, Malaysia & 2 Lagi (Mahkamah Persekutuan Rayuan Jenayah No. 05(HC)-44-03/2025(B), diputuskan 27.08.2025); Rozimei bin Hussin v Timbalan Menteri Dalam Negeri Malaysia & 2 Lagi (Mahkamah Persekutuan Rayuan Jenayah No. 05(HC)-227-12/2025(B), diputuskan 20.01.2026).

Kesemua keputusan yang dipetik oleh pihak Pendakwa Raya secara konsisten menunjukkan bahawa Mahkamah Persekutuan cenderung menerima justifikasi yang munasabah berdasarkan afidavit terperinci pegawai penyiasat dan pegawai inkuiri, walaupun tempoh siasatan melibatkan beberapa minggu, selagi tidak wujud kelengahan melampau atau kegagalan menjelaskan aktiviti harian secara munasabah.

Dalam isu percanggahan fakta antara pihak, Mahkamah dalam SK Tangkaliswaran Krishnan v Menteri Dalam Negeri, Malaysia & Ors [2009] 6 CLJ 705; [2009] 2 MLRA 631; [2010] 1 MLJ 149; [2010] 3 AMR 781 telah menegaskan bahawa percanggahan material dalam keterangan boleh memberi kesan kepada penilaian fakta, namun pemakaian prinsip tersebut bergantung kepada kewujudan percanggahan sebenar dalam keterangan yang sahih.

Sebaliknya, dalam situasi di mana keterangan pegawai adalah konsisten dan disokong afidavit lain, prinsip tersebut tidak terpakai secara automatik tanpa kewujudan percanggahan material yang sebenar.

Secara keseluruhannya, prinsip undang-undang yang terpakai dalam isu ini boleh dirumuskan seperti berikut:

Mahkamah menilai isu kelewatan secara berfakta dan kontekstual, bukan secara mekanikal;

Tugas penyiasatan di bawah undang-undang pencegahan memerlukan fleksibiliti masa berdasarkan kompleksiti siasatan;

Afidavit pegawai penyiasat yang terperinci dan konsisten merupakan bukti utama dalam menentukan kewajaran tempoh masa;

Tiada kelewatan melampau jika terdapat justifikasi harian yang munasabah;

Hak kebebasan individu di bawah Perkara 5 Perlembagaan Persekutuan tetap tertakluk kepada peruntukan undang-undang pencegahan yang sah di bawah Perkara 149.

Berdasarkan prinsip-prinsip di atas, Mahkamah kini beralih kepada penilaian fakta kes ini.

Setelah meneliti keseluruhan afidavit, hujahan bertulis serta autoriti yang dikemukakan, Mahkamah mendapati bahawa siasatan oleh Pegawai Penyiasat telah dijalankan secara berterusan dari 29 Oktober 2024 hingga 18 November 2024 dengan tindakan-tindakan siasatan yang konkrit dan tidak terhenti.

Mahkamah juga mendapati bahawa Pegawai Inkuiri telah menjalankan siasatan secara berperingkat, termasuk menghadiri inkuiri saksi, menyediakan laporan, serta menguruskan kes-kes lain yang berada di bawah tanggungjawab beliau.

Berdasarkan keterangan afidavit, Mahkamah mendapati bahawa tempoh masa yang diambil adalah dalam lingkungan "convenient speed" seperti yang dituntut oleh Akta 316.

Mahkamah juga mendapati bahawa dakwaan pelanggaran hak di bawah Perkara 5 Perlembagaan Persekutuan tidak dibuktikan secara material oleh Pemohon.

Keterangan Responden-Responden adalah konsisten, terperinci dan disokong oleh dokumen serta afidavit pegawai-pegawai berkaitan.

Sebaliknya, Pemohon gagal menunjukkan wujudnya ketidakpatuhan prosedur mandatori yang boleh menjejaskan kesahan penahanan di bawah seksyen 6(1) Akta 316.

Oleh itu, Mahkamah mendapati bahawa penahanan Pemohon adalah sah di sisi undang-undang.

Dengan itu, dan setelah menimbangkan keseluruhan afidavit, hujahan serta autoriti yang dikemukakan, Mahkamah menolak permohonan writ habeas corpus ini. 26 Jun 2026 (CHOONG YEOW CHOY) HAKIM MAHKAMAH TINGGI BUTTERWORTH PULAU PINANG Pihak-pihak: Pemohon Nur Ainin Sofieya binti Mohd Radzuan (Tetuan M.Thanakumaran & Shan) Responden : Mohamad Firdaus bin Saidini Ali Peguam Persekutuan (Penasihat Undang-undang Kementerian