Siti Amalina Azimah Binti Azhar v Mohd Rahmat Bin Abdul Hamid (BA-12B-17-03/2025)

Ini ialah rayuan Perayu/Defendan terhadap keputusan Hakim Mahkamah Sesyen (HMS) yang membenarkan tuntutan Responden/Plaintif selepas perbicaraan penuh dalam satu tindakan fitnah.

HMS seterusnya memerintahkan gantirugi am sebanyak RM50,000.00 serta relif lain yang berkaitan termasuk kos RM10,000.00. Perayu merayu terhadap keseluruhan keputusan tersebut.

Setelah meneliti Rekod Rayuan, membaca hujahan bertulis dan mendengar hujahan dari kedua-dua belah pihak, saya menolak rayuan ini dan mengekalkan keputusan HMS.

Perayu kini merayu ke Mahkamah Rayuan dan berikut adalah alasan penghakiman saya.

Responden/Plaintif, Mohd Rahmat bin Abdul Hamid, ialah seorang penjawat awam yang bekerja sebagai Pegawai Kejururawatan Gred U44 di Jabatan Kejururawatan, Pusat Perubatan Universiti Malaya. Tugas beliau melibatkan peranan pengurusan, latihan, penilaian prestasi, dan penyeliaan staf, termasuk berurusan dengan kakitangan dan pelajar dalam dan luar organisasi.

Perayu/Defendan, Siti Amalina Azimah binti Azhar, ialah bekas isteri Responden. Perayu merupakan pemilik dan pengguna akaun Facebook atas nama “Siti Amalina Azimah Azhar”.

Hubungan pihak-pihak sebagai bekas pasangan suami isteri serta pertikaian berkaitan anak-anak menjadi latar belakang kepada penerbitan yang dipertikaikan dalam tindakan ini.

Responden dan Perayu bercerai pada 20 Oktober 2019. Mereka telah dikurniakan dengan tiga orang cahaya mata. Lanjutan dari perceraian tersebut, timbul pertikaian berkait jagaan dan akses terhadap anak-anak antara mereka.

Dalam tempoh pertikaian tersebut, Perayu telah dikatakan memuat naik beberapa hantaran di Facebook yang mengandungi teks, komen, dan video berkaitan Responden.

Hantaran (posting) pertama yang didakwa dibuat pada 19 Jun

Perayu memuat naik empat video pendek yang memaparkan Responden, bersama satu kenyataan panjang yang antara lain mendakwa beliau dijauhkan daripada anak-anak secara kejam, dilayan seperti “anjing kurap”, diharamkan berjumpa anak-anak, dan bahawa Responden telah berubah menjadi seorang yang kejam walaupun kelihatan terpelajar dan dihormati. Perayu turut mengajak orang ramai menilai keadaan yang dialaminya serta meminta pandangan awam.

Petikan kenyataan yang dikatakan berunsur fitnah (kenyataan fitnah pertama) adalah seperti berikut: “sy dijauhkan dr semua anak2 sy secara kejam…sy seorang Ibu yg melahirkan mereka, menyusukan mereka, tapi dengan sekelip mata sy di sisihkan dari 3 org anak2 sy…sy di layan spt anjing kurap setiap kali ingin berjumpa anak2…ape salah sy??? Andai sudah bercerai kenapa anak2 perlu jd mangsa…kesian anak2 sy…wajarkah mereka menerima nasib spt ini…adakah ini tindakan seorang terpelajar??Yg di hormati yg di segani rakan2…sungguh tak sangka dia berubah sedemikian rupa dan berlaku kejam kpd sy… Sy hanya ingin minta pendapat semua rakan2…ape sy patut buat sbg seorang Ibu pd anak2 sy yg di HARAMKAN utk berjumpa anak2, bermalam dgn anak2 selama hampir 6 bulan??? Sy bukan menagih simpati sesiapa atau ingin membuka aib sesiapa…sy sedar sy juga bukan manusia sempurna dan sy mengakui kesilapan namun sy tetap seorang Ibu yg teraniaya… Terima kasih kepada semua jiran-jiran, mata-mata, yang sentiasa memihak kpd si dia…selepas ni dgn Video yg sy share kan pandailah kamu semua menilai segalanya yg sy alami selama ni…”

Selepas itu, Perayu berbalas komen dengan orang awam dan menambah kenyataan yang mengandungi dakwaan bahawa Responden memanipulasi keadaan, membuat keputusan sendiri, memonopoli hak penjagaan, memutar belit laporan polis, serta mempunyai “banyak muslihat”. Posting tersebut disertakan dengan tanda pagar (hashtag) seperti #ppum, #frontliner, #siakapkeli dan #motifviral, yang menyebabkan ia tersebar secara meluas dan dikaitkan dengan tempat kerja Responden.

Petikan komen-komen adalah seperti berikut: “Kl korang nak tau laa aku pendam semua ni lama sgt…aku tak akan buat camni kl tak libatkan anak2…sedih sgt2 Aku dulu nak bersalin da bukak 6cm da tapi still kena drive sendiri ke Hospital untuk bersalin…pak Guard yg parking kan kereta…mana dia?? Aku g cek up ngandung naik motor sendiri semuanya mana dia? Sedihnya sementara nak tggu keputusan Mahkamah dia langsung tak bg peluang sy jumpa anak2…kesian anak2 rindu tapi takut nak sebut Bonda pun Sy sanggup than rindu dr lihat anak sy menangis di pukul menjerit nak ikot sy.. Mohon semua rakan2 share post ni…mana tau ada lawyer yg boleh bantu sy…dan sy tanak ibu ibu lain menerima nasib spt sy Dah report polis dia pusing cerita lain cakap kita pulak hasut anak2 “Effa Hj Ali da mohon interim (hak penjagaan anak sementara) tapi mmg belum ada ape2 keputusan dr Mahkamah pun kak…skrg ni dia yg buat keputusan sendiri dan buat undang-undang sendiri dan monopoli hak penjagaan… Kita bersabar sbb tanak anak2 nampak kita berebut dpn diorang…anak2 jd takut Nan Puri House dia kebal ngan polis report Atie Ayie ye kl ikot nasab kl Ibu tak dpt dan mmg tak layak boleh jatuh kat Ibu kepada ibu anak2 tu bukn dia…tapi tu lah… Azza Sani diorang pun sama caci maki je yg dpt serta penghinaan pd kami Muhammad Fitri pihak JKM da dtg umah dia…tapi da budak2 tu di hasut di ugut bila org dtg tanya”nak duduk ngan Bonda tak?? Diorang jawab “tak nak” Pastu JKM nak dtg dia akan maklum kn tarikh dan waktu nak dtg mmg EX sempat bersedia lah… Allah je tahu…zahir yg kita tgk depan mata lain dgn ape yg JKM tu cerita lah…dah org lain tanya depan ayah dia pulak diorang akan ikot ape Ayah ajar… Muhammad Fitri da tunjuk yg mula2 dia tampar Kakak tu tp bila mana JKM dtg diorang elok je…dan tak nak ikut Bonda Dia byk muslihat Syima Yahaya ex kata xpayah berubat..dia boleh ubat diri sendiri sbb ilmu dia tggi”

Bukti menunjukkan video-video tersebut ditonton oleh ratusan ribu pengguna Facebook, dengan pelbagai reaksi dan komen daripada orang awam. Perayu mengakui memuat naik posting dan video tersebut serta menyebarkannya kepada pihak ketiga.

Hantaran kedua dibuat beberapa hari kemudian (pada sekitar 23.06.2020) dan mengandungi naratif lanjut mengenai laporan polis, dakwaan penderaan mental terhadap anak-anak, serta kenyataan yang menggambarkan Responden sebagai seorang ayah yang menghasut, memanipulasi anak-anak, dan membahayakan kebajikan mereka. Hantaran ini turut disertakan dengan rakaman perbualan bersama anak.

Hantaran (kenyataan fitnah kedua) yang dibuat adalah seperti berikut: “kalau saya hanya menunggu dan menunggu tanpa sebarang ikhtiar macam mana pula nasib anak saya bersama Ayah yg sedemikian rupa.. Pada 21/6/2020 saya dan adik saya Amanina Farhana telahpun membuat report atas kejadian yg menimpa anak saya Arissa (Kakak)…alhamdulillah selepas itu Sarjan yg bertugas terus menghubungi Si EX utk datang ke Balai Polis Sg Buloh bersama ketiga-tiga anak saya utk memberi kenyataan… Dalam tempoh soal siasat di jalankan beberapa perkara yg saya ingin kongsikan utk penilaian Rakan rakan sekelian… Sarjan bertanyakan pd Kakak samada mahu ikut Bonda atau tidak? Kakak menjawab “Tak nak” Sarjan bertanya lagi dgn lembut “Betul ni kakak tak nak ikot Bonda? Kakak diam sambil berfikir…. Sarjan tu sambung lagi “Okay Kalau Acik bukak video ni utk kakak camne?” Apabila Sarjan bukak je Video tu tak smapai beberapa saat kakak terus menangis teresak esak sambil cakap “Kakak nak ikot Bonda” “Kakak tak nak ikot Ayah” terus menangis merayu rayu..Kakak terus tersedar dr lamunan yg di reka reka ayahnya… Selepas itu pelbagai soalan di tanyakan kepada kakak…barulah dia ceritakan kejadian sebenar apa yg dia lalui selama tinggal dengan Ayahnya… Ayahnya menghasut semua adik beradik agar membenci saya…Jangan panggil “Bonda” panggil “Perempuan Tu” Ayahnya bagi tau kalau Kakak,Nana,dan Aqie ikot Bonda akan jadi Bodoh dan akan masuk Neraka paling dalam…Kalau ikot ayah akan masuk Syurga… Kakak bgtau juga sebenarnya Nana dan Aqie nak ikot Bonda tapi mereka takut sebab mereka kecil lagi…Kakak mmg nak pegi sekejap je rumah Ayah tapi Ayah yg suruh cakap pada Bonda yg Kakak tak nak balik rumah Bonda lagi…semua Ayah yg ajar… Statement Kakak di ambil bulat bulat oleh Sarjan itu…itu kah yang dia nafikan dia tak pernah burukkan saya sebagai Bonda di depan anak anak???Itu ke yg dia kata tak patut presure mental kakak??? Kenapa saya hanya dapat pinjam kakak je? Sedangkan Nana dan Aqie langsung saya tidak dapat berjumpa…Sbb kakak je yg mampu melawan, menangis,menjerit bila ayah dia nak ambil kakak dr rumah saya…Ayah dia tak berani nak paksa sbb Kakak akan menjerit sekuat hati dan meraung minta di lepaskan…bila da duduk dgn saya kakak sanggup tak jmpa adik adik asalkan dapat tinggal dengan saya…kakak takut kalau pegi jumpa adik adik nanti dia di kurung Ayahnya…kakak anak yg bijak dan kuat…saya juga tidak pernah putuskan hubungan kakak dan ayahnya tu sebab bila kakak bgtau dia rindu adik adik dan nak jmpa mereka saya hantar ke rumah EX…kakak akan pesan suruh saya ambil semula keesokan harinya…tapi apa yg jadi???Ayahnya terus brainwash kakak…dan saya mendapat mesej dr Si EX bahawa kakak tak nak balik dgn saya lagi krn nak duduk dengan Ayah…tiba tiba! Tapi hakikat sebenarnya fikiran Kakak diracuni…sedihnya…Demi Allah saya sgt sedih…kesian Kakak dia tak patut had semua…perjanjian asal jika kami bercerai kami akan jaga anak sama-sama…tapi tak sangka semua jadi sebaliknya… Untuk pengetahuan semua selepas statement kakak di ambil kakak terus di bawak ke Hospital XX untuk siasatan lanjut…sedih hati ni saat melihat kakak naik kereta Polis berseorangan dgn Pegawai Polis bertugas…Saya di suruh naik kenderaan sendiri…kakak kuat! Kakak sgt kuat! Kakak dah janji nak bawak adik adik duduk dgn Bonda…kakak kesian dgn Adik adik… Dan Doctor minta kakak di ward kan serta merta…Kakak masih dlm pengawasan Doctor, Polis dan JKM…kakak di jaga rapi oleh semua Doctor Pakar yg handle kes kakak…malam ni malam kedua kakak diwardedkan… Saya mohon kepada semua agar doakan Kakak kuat…Doakan Noor Arissa Dayana kuat… Terima kasih semua…di sini saya sertakan Video rakaman perbualan saya dan kakak…video spontan je masa kakak keluar dr bilik siasatan…utk netizen yg nak cakap video pendek ke video tergantung ke tu je yg sempat sy amik utk bahan Bukti di pihak saya…sy tak nak asak asak akak pada satu malam…nanti kalau ada lagi saya akan share kan…”

Responden menyatakan bahawa pada 19.06.2020, selain menyebarkan kenyataan-kenyataan fitnah pertama berserta video-video berunsur fitnah kepada PPUM, Perayu juga telah mengarang atau membuat kenyataan berunsur fitnah di dalam komennya ketika berbalas komen di laman Facebook Pengarah PPUM pada 19.06.2020. Kenyataan tersebut adalah seperti yang berikut (kenyataan fitnah ketiga):- “Sememangnya ini adalah urusan peribadi saya dan saya tag PPUM adalah Mohd Rahmat Bin Abd Hamid iaitu bekas suami adalah salah seorang Pegawai Jururawat di PPUM…Dan salah ke saya hanya tag PPUM utk rakan rakan seperjuangan tahu bahawa “SEORANG PEGAWAI JURURAWAT” berkelakuan sperti itu ketika bersama anak anak dan bekas isteri???Tidak mustahil satu hari ia akan tempias pada pesakit yg dirawat…tak mustahil kerana beliau merupakan seorang pesakit Autisme…Cuma amat simpati kerana PPUM mempunyai Pegawai yg Autisme dan Psycho…”

Responden memplidkan bahawa kenyataan-kenyataan tersebut, sama ada dibaca secara keseluruhan atau berasingan, membawa maksud bahawa beliau ialah seorang lelaki dan ayah yang kejam, penganiaya wanita dan kanak-kanak, penipu, serta tidak layak menyandang jawatan sebagai penjawat awam dan individu terpelajar. Responden menyatakan bahawa reputasinya telah terjejas secara peribadi dan profesional akibat penerbitan tersebut.

HMS mendapati Perayu telah menerbitkan kenyataan dan video yang bersifat memfitnah terhadap Responden. Alasan HMS adalah seperti berikut:

Perayu mengakui bahawa beliau telah memuat naik posting dan video yang dipertikaikan di akaun Facebook miliknya, dan dengan itu elemen penerbitan adalah terbukti.

Posting tersebut diterbitkan kepada umum kerana akaun Facebook berkenaan ditetapkan sebagai “public”, dan kandungannya telah ditonton serta menerima komen daripada orang ramai dalam jumlah yang besar.

Walaupun nama Responden tidak dinyatakan secara langsung dalam semua posting, kandungan video, konteks penerbitan, serta keterangan saksi menunjukkan bahawa kenyataan tersebut jelas merujuk kepada Responden.

Kenyataan-kenyataan yang diterbitkan, apabila dibaca secara keseluruhan, membawa maksud memfitnah, termasuk menggambarkan Responden sebagai seorang yang kejam, manipulatif, dan tidak bertanggungjawab sebagai bapa.

Keterangan saksi Responden diterima, khususnya bahawa mereka memahami posting tersebut merujuk kepada Responden dan bahawa ia memberi kesan negatif kepada reputasi Responden.

Pembelaan Perayu, termasuk justifikasi dan komen adil, ditolak kerana kegagalan membuktikan kebenaran imputasi serta kerana kenyataan tersebut didapati berbentuk dakwaan fakta dan bukan sekadar komen.

Niat jahat disimpulkan daripada cara dan bentuk penerbitan, termasuk penggunaan bahasa, pengulangan posting, serta penyebaran kepada pihak ketiga.

Kedudukan Responden sebagai seorang penjawat awam diambil kira, dan penerbitan tersebut didapati berpotensi menjejaskan reputasi profesionalnya.

Prinsip bahawa fitnah bertulis adalah actionable per se diterima, dan oleh itu tiada keperluan untuk membuktikan kerugian khusus.

Gantirugi am sebanyak RM50,000 ditentukan berdasarkan graviti tuduhan, keluasan penerbitan, dan kesan terhadap reputasi Responden.

Risiko pengulangan penerbitan diambil kira, dan injunksi kekal diberikan bagi menghalang penerbitan lanjut.

Perintah turut dibuat supaya posting dipadam dan permohonan maaf diterbitkan bagi memulihkan reputasi Responden.

Berdasarkan dapatan tersebut, pembelaan Perayu ditolak dan penerbitan didapati dibuat dengan niat jahat.

HMS seterusnya membenarkan gantirugi am sebanyak RM50,000, memerintahkan injunksi kekal, pemadaman hantaran, penerbitan permohonan maaf, serta memberikan faedah dan kos. Isu Rayuan

Isu-isu rayuan yang ditimbulkan oleh Perayu adalah seperti berikut.

Bahawa HMS gagal menilai setiap posting atau penerbitan secara berasingan, sebaliknya membuat dapatan secara keseluruhan.

HMS gagal memberikan alasan yang mencukupi dalam menolak pembelaan Perayu, khususnya apabila Perayu berhujah bahawa kenyataan adalah berdasarkan peristiwa sebenar.

HMS khilaf dalam menolak pembelaan justifikasi dan komen adil tanpa menilai elemen-elemen pembelaan tersebut dengan sewajarnya.

Sama ada dapatan bahawa kenyataan tersebut memfitnah adalah salah dari segi undang-undang, termasuk tafsiran maknanya, dan sama ada dapatan niat jahat terhadap Perayu adalah berasas memandangkan penerbitan dibuat dalam konteks pertikaian keluarga dan kebajikan anak-anak.

Jumlah gantirugi am sebanyak RM50,000 dikatakan tidak berasas dan tidak disokong oleh keterangan.

Sama ada HMS tersalah arah dalam memberikan relif injunksi kekal, perintah pemadaman posting, dan perintah permohonan maaf. Analisa dan Dapatan Prinsip asas rayuan

Rayuan ini ialah rayuan selepas perbicaraan penuh. Prinsip berkaitannya adalah jelas. Mahkamah yang mendengar rayuan tidak mendengar semula kes seolah-olah perbicaraan baharu dan tidak boleh menggantikan dapatan fakta hakim bicara hanya kerana berpendapat satu penilaian lain atau dapatan lain boleh dibuat.

Dalam Ng Hoo Kui & Anor v Wendy Tan Lee Peng & Ors [2020] 6 MLRA 193, Mahkamah Persekutuan menegaskan bahawa mahkamah rayuan tidak harus mengganggu dapatan fakta melainkan dapatan itu adalah plainly wrong, iaitu keputusan yang tidak dapat dijelaskan atau dijustifikasikan secara munasabah sehingga tiada hakim yang munasabah boleh mencapainya (rujuk juga kes Jade Homes Sdn Bhd v Sivanathan Krishnan [2021] 5 MLRA 362).

Dengan kerangka ini, saya menilai isu-isu rayuan yang dibangkitkan oleh Perayu.

Perayu berhujah bahawa HMS gagal menilai setiap kenyataan secara berasingan dan gagal memperincikan perkataan atau frasa yang dikatakan memfitnah. Perayu juga berhujah bahawa ketiga-tiga kenyataan mempunyai konteks yang berbeza. Kenyataan pertama dikatakan sebagai luahan hati seorang ibu yang terhalang daripada berjumpa anak-anak. Kenyataan kedua dikatakan sebagai penceritaan keadaan anak sulung dan kenyataan ketiga dikatakan sebagai aduan kepada pihak

Saya menerima bahawa setiap penerbitan perlu difahami dalam konteksnya. Tetapi itu tidak bermakna mahkamah wajib memecahkan dapatan kepada setiap ayat secara mekanikal. Dalam kes fitnah, pendekatan yang betul ialah melihat kenyataan yang diadukan secara keseluruhan, dalam konteks penerbitannya, dan menilai maksud yang akan difahami oleh pembaca munasabah.

Dalam kes Dato’ Sri Dr Mohamad Salleh Ismail & Anor v Nurul Izzah Anwar & Anor [2021] 2 MLRA 626, Mahkamah Persekutuan menegaskan bahawa penerbitan mesti dilihat secara keseluruhan, termasuk sama ada sting dalam sesuatu bahagian telah dineutralkan oleh konteks keseluruhan. Prinsip ini penting kerana Perayu sendiri bergantung kepada konsep konteks keseluruhan. Namun, apabila keseluruhan posting dibaca, konteks itu tidak meneutralkan sting terhadap Responden. Sebaliknya, konteks keseluruhan memperkuatkan gambaran bahawa Responden ialah seorang bapa yang kejam, manipulatif, menghalang anak-anak daripada ibu mereka, dan tidak layak dihormati dalam kedudukan profesionalnya.

Saya petik perenggan 32 penghakiman kes Dato’ Sri Dr Mohamad Salleh Ismail: “[32] So, it is really a fiction in the law of defamation that in assessing whether the material in question carries a defamatory meaning, the ordinary, reasonable person is taken to have read, heard or viewed the whole of the material. In other words, although most people may only look at headlines and form their conclusions immediately, the law operates on the basis that the ordinary reasonable person must be taken to have read or viewed the whole material to the bitter end.”

Bagi penerbitan media sosial, saya merujuk kepada kes Muhammad Syuhaimi Haji Abdul Jofli & Anor v Hamirah Izzatie Sabarin [2022] MLRHU 2962, yang menekankan bahawa kenyataan dalam media sosial perlu dibaca dalam konteks perbualan yang lebih luas. Ini membantu, tetapi tidak menyelamatkan kes Perayu. Dalam kes ini, balasan komen, video, kapsyen, hashtag, dan rujukan kepada PPUM tidak berdiri berasingan. Semua itu membentuk satu naratif terhadap Responden.

Responden berhujah dan menegaskan bahawa posting tersebut bukan sekadar luahan perasaan. Ia diterbitkan kepada umum, disertakan dengan video, dibalas dalam komen, dikaitkan dengan PPUM, dan menjemput orang ramai menilai Responden. Saya menerima hujahan dan penegasan itu. Apabila kandungan itu dibaca secara keseluruhan, saya dapati, ia melampaui luahan hati peribadi. Saya berpendapat ia membawa imputasi bahawa Responden melakukan tindakan kejam dan tidak bermoral terhadap Perayu dan anak-anak.

Dengan itu, dapatan HMS bahawa kenyataan-kenyataan tersebut bersifat memfitnah adalah dapatan yang betul dan Perayu gagal menunjukkan bahawa dapatan itu adalah plainly wrong.

Perayu berhujah bahawa Responden tidak memplidkan perkataan fitnah secara khusus dan terperinci (did not plead the exact words complained of with sufficient particularity). Perayu bergantung kepada prinsip dalam Credit Guarantee Corp Malaysia Bhd v SSN Medical Products Sdn Bhd [2017] 1 MLRA 541, bahawa perkataan sebenar yang diadukan mesti diplidkan supaya Perayu mengetahui kes yang perlu dijawab.

Saya menerima prinsip itu. Dalam tindakan fitnah, perkataan yang diadukan ialah fakta material dan perlu dinyatakan dengan jelas. Namun, isu sebenar ialah sama ada Responden gagal berbuat demikian dalam kes ini.

Daripada pliding, Responden telah menyenaraikan kenyataan fitnah pertama, kedua dan ketiga. Responden juga menyatakan maksud biasa dan maksud sindiran yang dikatakan timbul daripada kenyataan tersebut. Walaupun Perayu berhujah bahawa jumlah petikan dan jumlah tafsiran tidak sepadan, namun itu bukan ukuran kecukupan pliding (sufficiency of pleading).

Yang penting ialah sama ada Perayu mengetahui kes atau dakwaan yang perlu dijawab. Dalam kes ini, Perayu jelas mengetahui posting mana yang diadukan, maksud apa yang dikatakan timbul, dan pembelaan apa yang perlu dikemukakan. Perayu juga telah memfailkan pembelaan, mengemukakan justifikasi, komen berpatutan, dan menjawab setiap isu dalam perbicaraan.

Oleh itu, kelemahan yang dibangkitkan dan dikatakan oleh Perayu tidak menjejaskan keadilan perbicaraan. Saya tidak mendapati pliding Responden cacat sehingga tindakan fitnah tidak boleh dipertahankan. Keterangan Saksi Responden Dikatakan Bias dan Tidak

Perayu berhujah bahawa beberapa saksi Responden bersifat bias, khususnya kerana mereka mengenali Responden atau memberi keterangan bahawa Responden seorang yang baik, dihormati, dan berakhlak. Perayu juga berhujah bahawa ada saksi yang tidak dapat mengenal pasti dengan jelas sebahagian posting.

Dalam tindakan fitnah, Plaintif tidak perlu membuktikan bahawa beliau seorang yang berwatak baik sebagai elemen tuntutan. Undang-undang menganggap reputasi seseorang wujud dan layak dilindungi. Oleh itu, ketiadaan bukti khusus tentang watak baik tidak menjejaskan tuntutan. Sebaliknya, beban terletak pada Perayu untuk mencabar reputasi tersebut melalui pembelaan yang sah. Prinsip ini selari dengan sifat libel sebagai tort yang actionable per se seperti yang diiktiraf dalam MGG Pillai v Tan Sri Dato’ Vincent Tan Chee Yioun [1995] 1 MLRA

322.

Namun, itu tidak bermakna keterangan saksi Plaintif tidak relevan. Dalam kes ini, saksi-saksi tersebut bukan sekadar menyatakan bahawa Responden seorang yang baik, tetapi memberi keterangan bahawa mereka telah melihat posting yang dipertikaikan, memahami bahawa ia merujuk kepada Responden, dan bahawa ia memberi kesan kepada tanggapan mereka terhadap Responden. Keterangan sedemikian adalah relevan dalam menilai bagaimana kenyataan tersebut difahami oleh pembaca biasa dan kesannya terhadap reputasi Responden.

Soal sama ada saksi tertentu bias ialah soal beratnya keterangan (the weight of the evidence). Itu ialah fungsi dan tugas hakim bicara. HMS telah mendengar saksi, melihat jawapan mereka semasa pemeriksaan utama dan balas, dan menilai kredibiliti mereka. Mahkamah yang mendengar rayuan tidak sepatutnya mengganggu dapatan kredibiliti kecuali ada kesilapan yang jelas. Dalam kes ini, saya tidak dapati wujudnya kesilapan sedemikian.

Perayu berhujah bahawa terdapat saksi Responden yang tidak dapat mengenal pasti dengan jelas perkataan tertentu atau posting tertentu yang didakwa memfitnah. Saksi tersebut hanya memberi keterangan secara umum bahawa mereka melihat kandungan berkaitan Responden, tetapi tidak dapat memetik atau mengingati kandungan sebenar dengan tepat. Berdasarkan itu, Perayu mengatakan keterangan saksi tersebut tidak kukuh dan tidak mencukupi untuk membuktikan elemen fitnah secara spesifik.

Saya berpandangan, ini tidak memusnahkan keseluruhan kes Responden kerana elemen rujukan kepada Responden tidak bergantung kepada seorang saksi sahaja. Ia juga telah disokong oleh kandungan video, hubungan pihak-pihak, komen, rujukan kepada tempat kerja, dan konteks keseluruhan penerbitan.

Perayu berhujah bahawa kenyataan yang diterbitkan adalah berdasarkan peristiwa sebenar. Perayu menekankan video yang menunjukkan pertengkaran di rumah, percakapan Responden yang tidak membenarkan anak dibawa, dan kenyataan anak sulung dalam video lain yang dirujuk.

Perayu juga berhujah bahawa tahap justifikasi yang perlu dibuktikan hanyalah sekadar bahawa terdapat alasan munasabah untuk mengesyaki perbuatan tersebut, bukan bahawa semua tuduhan adalah benar sepenuhnya.

Saya tidak menerima hujahan itu secara keseluruhan. Prinsipnya ialah pembelaan justifikasi mesti menjawab sting yang sebenar. Jika kenyataan membawa maksud bahawa Responden ialah seorang bapa yang kejam, pendera, manipulatif, atau tidak layak memegang jawatan, Perayu mesti membuktikan kebenaran tuduhan itu. Sekadar menunjukkan bahawa pertengkaran telah berlaku, atau bahawa Responden pernah menghalang anak dibawa dalam satu keadaan tertentu, tidak semestinya membuktikan keseluruhan dakwaan lanjut yang lebih serius.

Dalam Abdul Azeez Abdul Rahim v Lim Guan Eng [2023] MLRAU 194, Mahkamah Rayuan menekankan bahawa tahap pembuktian bagi pembelaan justifikasi mesti sepadan dengan tahap imputasi yang dibawa oleh kenyataan tersebut. Jika kenyataan membawa imputasi pada tahap tertinggi, iaitu bahawa seseorang telah melakukan salah laku serius (Chase Level 1), maka pihak yang membuat kenyataan itu mesti membuktikan kebenaran tuduhan tersebut. Tidak memadai untuk hanya menunjukkan bahawa wujud laporan, dakwaan, atau asas untuk siasatan.

Dalam kes ini, Perayu tidak boleh merendahkan sting sebenar kenyataan kepada sekadar “dihalang berjumpa anak”, kerana penerbitan tersebut, apabila dibaca secara keseluruhan, membawa imputasi yang lebih luas dan serius daripada itu.

Bagi kenyataan fitnah pertama, video mungkin menunjukkan wujud pertengkaran dan kata-kata keras. Namun posting itu menggambarkan Responden sebagai kejam, memperlakukan Perayu seperti “anjing kurap”, mengharamkan Perayu daripada berjumpa anak, membuat undang-undang sendiri, kebal dengan laporan polis, dan mempunyai banyak muslihat. Ini bukan sekadar laporan neutral tentang satu insiden. Ia membawa kepada dakwaan kerendahan moral yang berat terhadap Responden.

Bagi kenyataan fitnah kedua, Perayu bergantung kepada penceritaan anak. Tetapi penceritaan anak dalam video tidak secara automatik membuktikan kebenaran semua imputasi terhadap Responden. Apabila kenyataan itu diterbitkan kepada umum, pembaca tidak hanya membaca bahawa anak ada berkata sesuatu. Pembaca akan memahami bahawa Responden telah menghasut, memanipulasi, menekan mental anak, dan membahayakan anak. Itulah sting yang perlu dibuktikan. HMS berhak mendapati pembuktian itu tidak mencukupi.

Bagi kenyataan fitnah ketiga, istilah seperti “autistik” dan “psycho” yang dikaitkan kepada Responden dalam konteks pekerjaan di PPUM adalah tuduhan yang serius. Ia bukan fakta yang dibuktikan oleh laporan pakar atau dokumen perubatan. Mengatakan ia dibuat sebagai disclaimer atau meminta Responden menjawab tidak mengubah sifatnya. Penerbitan kepada majikan dan khalayak umum menjadikan imputasinya lebih serius.

Dengan itu, dapatan HMS bahawa pembelaan justifikasi gagal adalah selamat.

Perayu berhujah bahawa kenyataan tersebut ialah komen berpatutan, luahan hati, dan dibuat dalam konteks kepentingan anak-anak. Perayu turut merujuk seksyen 9 Akta Fitnah 1957 dan kes Joshua Benjamin Jeyaretnam v Goh Chok Tong [1989] 3 MLJ 1 mengenai elemen komen berpatutan.

Prinsip undang-undang tidak dipertikaikan. Untuk berjaya, kenyataan mestilah satu komen, bukan dakwaan fakta. Komen itu perlu berdasarkan fakta yang benar, melibatkan perkara berkepentingan awam, dan merupakan komen yang boleh dibuat secara jujur oleh orang yang berfikiran adil.

53.

Dalam kes ini, kenyataan Perayu bukan sekadar pendapat seperti “saya berasa sedih” atau “saya tidak setuju dengan cara akses anak diuruskan”. Terdapat dakwaan bahawa Responden kejam, menghalang anak, menghasut anak, memanipulasi pihak berkuasa, dan mempunyai masalah yang sepatutnya diketahui majikan. Ini ialah dakwaan fakta dan imputasi terhadap watak Responden.

Walaupun isu anak-anak ialah perkara penting kepada pihak-pihak, itu tidak secara automatik menjadikannya perkara kepentingan awam yang membolehkan tuduhan peribadi diterbitkan kepada umum. Pertikaian mengenai hadhanah ialah pertikaian keluarga. Jika Perayu mahu mengadu, saluran yang sesuai ialah Mahkamah Syariah, pihak polis, JKM, hospital, atau majikan melalui saluran aduan yang wajar. Penerbitan terbuka di Facebook dengan hashtag dan komen kepada umum tidak sama dengan aduan kepada pihak yang sepatutnya.

Dengan itu, pembelaan komen berpatutan tidak membantu Perayu.

Perayu berhujah bahawa kenyataan itu ialah luahan hati seorang ibu. Perayu merujuk TL Yee Auto (M) Sdn Bhd v Ong Sheong Yin [2024] 6 MLRH 69, di mana mahkamah menerima bahawa sesuatu penerbitan boleh dibaca sebagai luahan pengalaman peribadi.

Saya tidak menolak bahawa sebahagian bahasa dalam posting Perayu mempunyai unsur emosi dan luahan hati. Tetapi undang-undang tidak melindungi semua luahan hati jika luahan itu membawa imputasi/tuduhan fitnah terhadap orang lain. Mahkamah tetap perlu menilai maksud yang diterima oleh pembaca munasabah.

Dalam kes ini, posting tidak berhenti pada ungkapan sedih. Ia menamakan atau merujuk jelas kepada Responden melalui video, konteks perkahwinan, anak-anak, dan pekerjaan. Ia juga mengajak orang ramai membuat penilaian terhadap Responden. Ia mengandungi dakwaan yang bukan sekadar pengalaman subjektif, tetapi tuduhan terhadap perbuatan dan watak Responden. Oleh itu, alasan “luahan hati” tidak memadamkan sifat fitnah penerbitan.

Perayu berhujah bahawa penerbitan dibuat dalam konteks pertikaian keluarga dan kebajikan anak-anak, bukan dengan niat jahat. Saya menerima bahawa latar belakang keluarga perlu dipertimbangkan. Namun niat jahat boleh disimpulkan daripada keseluruhan keadaan, bukan hanya daripada penafian lisan Perayu.

Saya merujuk kepada kes Ifcon Technology Sdn Bhd & Ors v Luqmanul Hakim Abd Rahim [2023] 1 MLRH 102, yang memutuskan bahawa niat jahat boleh disimpulkan apabila posting disusun untuk membentuk naratif negatif terhadap watak Responden. Begitu juga dalam kes Wong Ling Biu v Teng Ung Woo & Anor [2016] 2 MLRH 434, diputuskan bahawa kegagalan mengesahkan fakta sebelum penerbitan dan kegagalan menarik balik kenyataan boleh menyokong dapatan niat jahat.

Dalam kes ini, beberapa faktor menyokong dapatan HMS. Pertama, penerbitan dibuat kepada umum. Kedua, penggunaan hashtag seperti #ppum mengaitkan Responden dengan tempat kerja. Ketiga, Perayu bukan hanya mengadu secara tertutup kepada pihak berkuasa, tetapi membuka ruang komen orang awam. Keempat, dakwaan terhadap Responden sangat serius dan menyentuh watak peribadi serta profesional. Kelima, tiada pembetulan atau penarikan balik dibuat selepas bantahan.

Atas faktor-faktor itu, dapatan niat jahat adalah berasas. Gantirugi Am RM50,000

Perayu berhujah bahawa gantirugi RM50,000 adalah tidak berasas. Perayu menekankan bahawa tiada keterangan pakar dikemukakan, tiada tindakan disiplin di tempat kerja Responden, dan Responden masih menjalankan tugas serta menerima jemputan seperti biasa. Berdasarkan itu, Perayu mengatakan bahawa tiada bukti kerosakan reputasi yang sebenar dan jumlah yang dianugerahkan adalah tidak disokong oleh keterangan.

Saya tidak menerima hujahan ini sebagai asas untuk mengetepikan gantirugi. Pertama, tindakan ini ialah libel. Libel adalah actionable per se. Kerugian reputasi dianggap wujud oleh undang-undang tanpa perlu membuktikan kerugian khas. Rujukan dibuat kepada kes MGG Pillai yang menyatakan bahawa gantirugi libel bertujuan untuk consolation, reparation and vindication. Ia bukan semata-mata pampasan kewangan bagi kehilangan kerja atau tindakan disiplin.

Kedua, tiada keperluan keterangan pakar untuk membuktikan reputasi tercemar dalam kes libel. Keterangan pakar mungkin membantu dalam kes tertentu, tetapi bukan syarat undang-undang. Mahkamah menilai graviti tuduhan, kedudukan Responden, keluasan penerbitan, dan kelakuan Perayu.

Ketiga, hakikat bahawa Responden tidak dikenakan tindakan disiplin tidak bermakna reputasi tidak terjejas. Fitnah boleh menjejaskan maruah, nama baik, dan keyakinan sosial walaupun pekerjaan masih kekal. Prinsip gantirugi fitnah bukan hanya melihat sama ada Responden kehilangan pekerjaan.

Keempat, fakta bahawa HMS tidak menerima cadangan kiraan/pendekatan RM1 bagi setiap tontonan menunjukkan HMS telah menapis tuntutan itu dan menggunakan budi bicara secara berhemat (judiciously).

Kelima, kajian penyelidikan menunjukkan julat gantirugi dalam kes fitnah media sosial boleh jauh lebih tinggi, bergantung kepada fakta. Walaupun kes-kes perbandingan perlu digunakan dengan berhati-hati, ia menunjukkan bahawa RM50,000 bukan jumlah yang luar biasa atau nyata keterlaluan.

Dengan itu, tiada asas untuk campur tangan terhadap jumlah RM50,000 tersebut. Injunksi, Pemadaman Posting dan Permohonan Maaf

Perayu mencabar relif injunksi, pemadaman posting dan permohonan maaf. Bagi injunksi dan pemadaman, saya mendapati relif tersebut wajar. Apabila liabiliti fitnah dibuktikan, mahkamah boleh menghalang pengulangan dan memerintahkan pemadaman bahan fitnah, khususnya dalam konteks media sosial yang mudah disebarkan semula.

Merujuk kepada kes Thien Hong Machinery (M) Sdn Bhd v MS Time Sdn Bhd & Anor [2025] MLRHU 2732, telah diputuskan bahawa injunksi kekal wajar jika terdapat risiko nyata pengulangan. Begitu juga dalam kes CPA Australia Ltd v Manjeet Singh Santokh Singh [2015] MLRHU 767, ianya wajar bagi kes yang melibatkan penerbitan media sosial yang boleh diakses luas.

Namun, berhubung permohonan maaf, isu ini memerlukan perhatian berasingan. Perayu bergantung kepada Credit Guarantee Corp Malaysia Bhd v SSN Medical Products Sdn Bhd [2017] 2 MLJ 629 dan Lim Guan Eng v Datuk Tan Teik Cheng & Anor [2025] 3 MLRA 717, yang menyatakan mahkamah perlu berhati-hati sebelum memaksa permohonan maaf, kerana permohonan maaf pada sifatnya sepatutnya datang secara sukarela.

Berhubung perintah permohonan maaf, saya mendapati tiada asas untuk campur tangan. Perintah tersebut dibuat selepas liabiliti fitnah dibuktikan dan merupakan sebahagian daripada relif untuk memulihkan reputasi Responden. Dalam keadaan kes ini, khususnya sifat penerbitan yang terbuka dan meluas, perintah tersebut adalah dalam lingkungan budi bicara HMS dan tidak ditunjukkan sebagai salah dari segi prinsip atau keterlaluan. Oleh itu, perintah tersebut dikekalkan.

Selepas menilai semua isu, saya mendapati keputusan HMS tidak menunjukkan salah arah undang-undang yang membolehkan campur tangan. Hujahan Perayu banyak tertumpu kepada penilaian semula fakta, tafsiran semula konteks, dan ketidakpuasan terhadap inferens yang dibuat oleh HMS. Itu tidak mencukupi untuk membolehkan campur tangan dalam rayuan selepas perbicaraan penuh.

Oleh yang demikian, rayuan ini ditolak dengan kos RM5000, tertakluk kepada alokatur. Bertarikh: 30 April 2026 ~signed~ (NOOR HAYATI BINTI HAJI MAT) HAKIM MAHKAMAH TINGGI MALAYA SHAH ALAM, SELANGOR Bagi pihak Perayu : Muhammad Hisham bin Marzuki Tetuan Baharum, Suhaimi & Hisham Bagi pihak Responden: