Tee Zi Heng v 1. ) Ketua Setiausaha Kementerian dalam Negeri (JB-24NCvC-577-10/2025)

PENDAFTAR BESAR KELAHIRAN DAN KEMATIAN, MALAYSIA ...RESPONDEN-RESPONDEN ALASAN PENGHAKIMAN Pendahuluan

Pemohon melalui Saman Pemula bertarikh 30.10.2025 memohon beberapa relif terhadap Responden-Responden. Pada terasnya, Pemohon memohon suatu deklarasi bahawa beliau adalah seorang warganegara Malaysia sama ada melalui kuat kuasa undang-undang di bawah Perkara 14(1)(b) Perlembagaan Persekutuan (selepas ini dirujuk sebagai "PP") dibaca bersama Jadual Kedua Bahagian II Seksyen 1 (a) dan/atau Seksyen 1(e) PP, atau secara alternatif melalui naturalisasi di bawah Perkara 19 PP.

Lanjutan daripada deklarasi tersebut, Pemohon turut memohon beberapa perintah mandamus bagi mengarahkan Responden-Responden mengeluarkan sijil kelahiran, kad pengenalan Malaysia, sijil kewarganegaraan, sijil naturalisasi dan apa-apa dokumen lain yang perlu bagi mengesahkan status beliau sebagai warganegara Malaysia.

Permohonan ini disokong oleh Afidavit Sokongan Pemohon yang diikrarkan pada 30.10.2025 dan Afidavit Balasan Pemohon yang difailkan pada 18.03.2026. Responden-Responden pula menentang permohonan ini melalui Afidavit Jawapan serta hujahan bertulis. Perintah yang dipohon

Pemohon melalui Saman Pemula di Kandungan 1 telah memohon kepada Mahkamah perintah-perintah yang berikut:- i. Deklarasi bahawa TEE ZI HENG adalah seorang warganegara Malaysia melalui operasi undang-undang dan melalui penaturalisasian (naturalization); ii. Perintah mandamus yang mengarahkan Responden-Responden, KETUA SETIAUSAHA KEMENTERIAN DALAM NEGERI dan/atau PENDAFTAR BESAR KELAHIRAN DAN KEMATIAN MALAYSIA untuk mengeluarkan sijil kelahiran bagi TEE ZI HENG sebagai seorang warganegara Malaysia dalam 14 hari dari tarikh perintah; iii. Perintah mandamus yang mengarahkan Responden-Responden, KETUA SETIAUSAHA KEMENTERIAN DALAM NEGERI dan/atau PENDAFTAR BESAR KELAHIRAN DAN KEMATIAN MALAYSIA untuk mengeluarkan suatu kad pengenalan Malaysia yang sah bagi TEE ZI HENG sebagai seorang warganegara Malaysia dalam 14 hari dari tarikh perintah; iv. Perintah mandamus yang mengarahkan Responden-Responden, KETUA SETIAUSAHA KEMENTERIAN DALAM NEGERI dan/atau PENDAFTAR BESAR KELAHIRAN DAN KEMATIAN MALAYSIA untuk mengeluarkan sijil penaturalisasi dan/atau sijil kewarganegaraan dan/atau apa-apa dokumen yang diperlukan bagi tujuan mengeluarkan suatu kad pengenalan Malaysia dan sijil kelahiran yang sah bagi TEE ZI HENG sebagai warganegara Malaysia dalam 14 hari dari tarikh perintah; dan v. Perintah-perintah dan/atau arahan-arahan sedemikian yang selanjutnya yang mungkin diberikan atau dibuat sebagaimana Mahkamah yang Mulia ini anggap sesuai dan adil dalam hal-hal keadaan kes tersebut. Latar belakang fakta

Pemohon dilahirkan di Hospital Daerah Muar, Johor pada 27.10.1997. Fakta ini pada hemat saya tidak dipertikaikan.

Pemohon mendakwa bahawa beliau ialah anak kandung kepada Tee Kong Chuan (No. K/P 580215-01-5191), seorang warganegara Malaysia. Bagi menyokong dakwaan tersebut, Pemohon mengemukakan suatu laporan DNA daripada Jabatan Kimia Malaysia yang menyatakan bahawa Tee Kong Chuan ialah bapa biologinya.

Ibu biologikal Pemohon dinamakan sebagai Maryati, seorang pemegang pasport Indonesia dan bukan warganegara Malaysia.

Pemohon menyatakan bahawa sejak sekian lama beliau telah diiktiraf oleh pihak berkuasa Malaysia sebagai warganegara, dan antara dokumen yang pernah dimilikinya ialah: i. sijil kelahiran asal yang menunjukkan taraf "warganegara"; ii. kad pengenalan Malaysia; dan iii. pasport Malaysia.

Walau bagaimanapun, pada sekitar Jun 2025, kad pengenalan Pemohon telah diimpaun oleh Jabatan Pendaftaran Negara bagi tujuan semakan lanjut. Selepas itu, suatu proses pembetulan maklumat daftar kelahiran telah dilakukan, dan akhirnya satu sijil kelahiran baharu / cabutan baharu telah dikeluarkan yang menunjukkan status Pemohon sebagai "Bukan Warganegara".

Pemohon mendakwa bahawa tindakan tersebut menafikan status kewarganegaraan yang telah lama diiktiraf terhadap beliau.

Responden-Responden pula mengambil pendirian bahawa status terdahulu itu adalah tidak teratur di sisi undang-undang memandangkan pada masa kelahiran Pemohon, ibu bapa biologinya tidak berada dalam suatu perkahwinan yang sah, dan oleh itu taraf kewarganegaraan Pemohon hendaklah ditentukan menurut undang-undang yang terpakai bagi seorang anak tidak sah taraf. Hujahan pihak-pihak Hujahan Pemohon

Bagi pihak Pemohon, hujahan utama adalah bahawa Pemohon layak di bawah Seksyen 1(a) PP kerana beliau dilahirkan di dalam Persekutuan, dan bapa biologinya ialah seorang warganegara Malaysia. Pemohon berhujah bahawa bukti DNA secara muktamad membuktikan hubungan darah tersebut, dan bahawa isu ketiadaan perkahwinan sah tidak seharusnya mengatasi realiti biologikal yang telah terbukti.

Pemohon juga berhujah bahawa beliau layak di bawah Seksyen 1(e) PP kerana beliau dilahirkan di Malaysia dan tidak pernah dibuktikan sebagai warganegara mana-mana negara lain. Menurut Pemohon, Responden-Responden tidak mengemukakan bukti positif bahawa beliau adalah warganegara Indonesia. Pemohon juga menegaskan bahawa oleh sebab Malaysia tidak mengiktiraf dwi kewarganegaraan, maka fakta bahawa beliau pernah memegang MyKad dan pasport Malaysia merupakan petunjuk kuat bahawa beliau bukan warganegara negara lain.

Sebagai alternatif, Pemohon berhujah bahawa beliau memenuhi syaratsyarat Perkara 19 PP kerana beliau telah berumur melebihi 21 tahun, telah bermastautin di Malaysia sepanjang hayatnya, berkelakuan baik, dan mempunyai penguasaan Bahasa Melayu yang memadai. Hujahan Responden-Responden

Responden-Responden pula berhujah bahawa Pemohon tidak layak di bawah Seksyen 1(a) PP kerana beliau ialah seorang anak tidak sah taraf. Oleh sebab itu, menurut Seksyen 17 Bahagian III Jadual Kedua PP, rujukan kepada "father", "parent" atau "one of his parents" hendaklah dibaca sebagai rujukan kepada ibunya. Oleh kerana ibu Pemohon ialah seorang warganegara Indonesia, maka Pemohon tidak boleh bergantung kepada taraf kewarganegaraan bapa biologinya untuk menuntut kewarganegaraan Malaysia.

Berhubung Seksyen 1(e) PP, Responden-Responden menghujahkan bahawa apabila ibu biologikal Pemohon dikenal pasti sebagai seorang warganegara Indonesia, beban pembuktian terletak pada Pemohon untuk menunjukkan mengapa beliau tidak memperoleh kewarganegaraan Indonesia. Pada hemat Responden-Responden, Pemohon gagal memenuhi beban tersebut.

Responden-Responden juga menegaskan bahawa pemilikan terdahulu terhadap dokumen-dokumen Malaysia tidak secara sendirinya menentukan status kewarganegaraan perlembagaan seseorang, dan apa-apa kesilapan pentadbiran yang mungkin berlaku tidak boleh mengatasi atau menambah kepada apa yang diperuntukkan oleh Perlembagaan.

Berhubung Perkara 19 PP, Responden-Responden berhujah bahawa naturalisasi adalah suatu perkara yang terletak dalam budi bicara Kerajaan Persekutuan, dan Mahkamah tidak boleh melalui prosiding ini menggantikan fungsi perlembagaan tersebut dengan perintah terus untuk memberikan naturalisasi. Isu-isu untuk diputuskan

Daripada keseluruhan fakta dan hujahan, isu-isu yang perlu diputuskan adalah: i. Sama ada Pemohon telah membuktikan bahawa beliau adalah seorang warganegara Malaysia melalui kuat kuasa undang-undang di bawah Perkara 14(1)(b) dibaca bersama Seksyen 1(a) Bahagian II Jadual Kedua PP; ii. Sama ada Pemohon telah membuktikan bahawa beliau adalah seorang warganegara Malaysia melalui kuat kuasa undang-undang di bawah Perkara 14(1)(b) dibaca bersama Seksyen 1(e) dan Seksyen 2(3) Bahagian II Jadual Kedua PP; dan iii. Sama ada Pemohon berhak kepada relif di bawah Perkara 19 PP. Peruntukan undang-undang yang terpakai

Perkara 14(1)(b) PP menyatakan seperti yang berikut:- Kewarganegaraan melalui kuat kuasa undang-undang

(1) Tertakluk kepada peruntukan Bahagian ini, orang yang berikut ialah warganegara melalui kuat kuasa undang-undang, iaitu:

(a) tiap-tiap orang yang lahir sebelum Hari Malaysia yang menjadi warganegara Persekutuan menurut kuasa peruntukan yang terkandung dalam Bahagian I Jadual Kedua; dan

(b) tiap-tiap orang yang lahir pada atau selepas Hari Malaysia dan mempunyai mana-mana kelayakan yang dinyatakan dalam Bahagian II Jadual Kedua.

Perkara ini memperuntukkan bahawa tertakluk kepada Bahagian III PP, setiap orang yang dilahirkan pada atau selepas Hari Malaysia dan mempunyai mana-mana kelayakan yang ditetapkan dalam Bahagian II Jadual Kedua PP adalah warganegara melalui kuat kuasa undangundang.

Mahkamah merujuk kepada Seksyen-Seksyen yang relevan pada Bahagian II, Jadual Kedua PP sebagaimana yang berikut :-

Tertakluk kepada peruntukan Bahagian III Perlembagaan ini, orang yang berikut yang lahir pada atau selepas Hari Malaysia ialah warganegara melalui kuat kuasa undang-undang, iaitu:

(a) tiap-tiap orang yang lahir di Persekutuan dan sekurangkurangnya seorang daripada ibu bapanya pada masakelahiran itu seorang warganegara atau bermastautin secara tetap di Persekutuan; dan

(b) tiap-tiap orang yang lahir di luar Persekutuan yang bapanya pada masa kelahiran itu seorang warganegara dan sama ada telah lahir di Persekutuan atau pada masa kelahiran itu berada dalam perkhidmatan Persekutuan atau perkhidmatan sesuatu Negeri; dan

(c) tiap-tiap orang yang lahir di luar Persekutuan yang bapanya pada masa kelahiran itu seorang warganegara dan dalam masa satu tahun selepas kelahiran itu berlaku atau dalam masa apa-apa tempoh yang lebih lanjut sebagaimana yang dibenarkan oleh Kerajaan Persekutuan dalam manamana hal tertentu, kelahiran itu didaftarkan di suatu konsulat Persekutuan atau, jika kelahiran itu berlaku di Brunei atau di sesuatu wilayah yang ditetapkan bagi maksud ini melalui perintah Yang di-Pertuan Agong, didaftarkan dengan Kerajaan Persekutuan; dan

(d) tiap-tiap orang yang lahir di Singapura dan sekurangkurangnya seorang daripada ibu bapanya pada masakelahiran itu seorang warganegara dan orang itu pada masa dia lahir tidak menjadi warganegara selain menurut kuasa perenggan ini; dan

(e) tiap-tiap orang yang lahir di Persekutuan dan pada masa dia lahir tidak menjadi warganegara mana-mana negara selain menurut kuasa perenggan ini.

Ini bermakna, Seksyen 1(a), Bahagian II, Jadual Kedua PP memperuntukkan bahawa seseorang yang dilahirkan dalam Persekutuan adalah warganegara melalui kuat kuasa undangundang jika pada masa kelahirannya sekurang - kurangnya seorang daripada ibu bapanya ialah seorang warganegara atau pemastautin tetap dalam Persekutuan.

Seksyen 1(e), Bahagian II, Jadual Kedua PP pula memperuntukkan bahawa seseorang yang dilahirkan dalam Persekutuan dan yang tidak dilahirkan sebagai warganegara mana-mana negara selain melalui perenggan tersebut adalah warganegara melalui kuat kuasa undang-undang.

Mahkamah ini juga merujuk kepada Seksyen 2(3), Bahagian II, Jadual Kedua PP yang memperuntukkan bahawa bagi maksud seksyen 1(e) PP, seseorang hendaklah dianggap mempunyai pada masa kelahirannya apa-apa kewarganegaraan yang diperolehnya dalam tempoh satu tahun selepas kelahiran.

Manakala, Perkara 31 memperuntukkan bahawa peruntukan tambahan dalam Bahagian III Jadual Kedua PP hendaklah berkuat kuasa bagi maksud Bahagian III PP.

Selain itu juga, Seksyen 17, Bahagian III, Jadual Kedua PP memperuntukkan bahawa bagi seseorang yang tidak sah taraf, rujukan kepada "father", "parent" atau "one of his parents" hendaklah ditafsirkan sebagai rujukan kepada ibunya.

Perkara 19 PP pula memperuntukkan bahawa Kerajaan Persekutuan boleh memberikan sijil naturalisasi kepada seseorang yang memenuhi syarat-syarat tertentu.

Berdasarkan peruntukan undang-undang yang dirujuk diatas, Mahkamah ini akan menilai pemakaiannya dengan kes semasa. Dapatan dan alasan Mahkamah Isu pertama: Seksyen 1(a) PP

Saya mulakan dengan tuntutan di bawah Seksyen 1(a) PP.

Tidak timbul pertikaian bahawa Pemohon dilahirkan dalam Persekutuan. Soalan sebenar ialah sama ada bagi maksud Seksyen 1(a) PP, Pemohon boleh bersandar kepada status kewarganegaraan bapa biologinya, Tee Kong Chuan.

Pada hemat saya, jawapan kepada soalan itu hendaklah diberikan dengan merujuk terlebih dahulu kepada Seksyen 17 Bahagian III Jadual Kedua PP.

Peruntukan tersebut adalah jelas. la menghendaki bahawa bagi seseorang yang tidak sah taraf, rujukan kepada bapa atau ibu bapa hendaklah dibaca sebagai rujukan kepada ibu.

Oleh itu, persoalan asas yang perlu ditentukan ialah sama ada Pemohon merupakan seorang anak tidak sah taraf.

Berdasarkan rekod di hadapan Mahkamah, saya tidak mendapati apa-apa bukti yang memuaskan bahawa pada masa kelahiran Pemohon, Tee Kong Chuan dan Maryati berada dalam suatu perkahwinan yang sah di sisi undang-undang.

Ketiadaan bukti itu adalah material. Pemohon tidak boleh mengatasi kekurangan tersebut hanya dengan bersandar pada bukti DNA. Bukti DNA mungkin membuktikan paterniti biologikal, tetapi ia tidak membuktikan bahawa bagi maksud undang-undang kewarganegaraan, Pemohon dilahirkan dalam hubungan yang diiktiraf sebagai lawful parentage.

Di sinilah autoriti-autoriti yang dirujuk oleh Responden-Responden menjadi penting.

Dalam Foo Toon Aik (Suing on His Own Behalf and as Representative of Foo Shi Wen, Child) v Ketua Pendaftar Kelahiran dan Kematian, Malaysia [2012] 9 MLJ 573, Mahkamah menegaskan bahawa untuk seseorang itu layak kepada kewarganegaraan melalui kuat kuasa undang-undang di bawah Perkara 14 PP, beliau mestilah lahir kepada lawful parent. Perkara ini dapat dilihat sebagaimana yang berikut :- "... Thus from all these definitions it is clear that the word 'parent' in art 14 refer to a lawful parent in a recognised marriage in the Federation..." "... It is quite clear from the provisions cited that, before a person can be qualified as a citizen by operation of law, he must be born to a lawful parent under the said art 14..." "... Hence I agree with the contention of learned federal counsel that the word 'parent' in art 14 must refer to lawful parent. I have no hesitation to agree with learned federal counsel that the child here cannot qualify as a citizen by operation of law because he was not born to a lawful parent..." "... There is no doubt that at the time of his birth Foo Shi Wen was not born to a lawful parent. Since at birth he was not born to a lawful parent he did not qualify to be a citizen by operation of law...'

Walaupun terdapat perkembangan kes selepas itu, prinsip yang relevan daripada kes tersebut masih berdiri, iaitu bahawa status perkahwinan pada masa kelahiran adalah penentu, dan isu "lawful parentage" bukan suatu perkara yang boleh diketepikan.

Keadaan ini diperkukuhkan lagi oleh keputusan majoriti Mahkamah Persekutuan dalam CTEB & Anor v Ketua Pengarah Pendaftaran Negara, Malaysia & Ors [2021] 4 MLJ 236. Keputusan itu menegaskan kesan Seksyen 17 PP dalam konteks tuntutan kewarganegaraan oleh seorang anak tidak sah taraf.

Seterusnya, dalam Peguam Negara Malaysia & Anor v Gu Fu Seng & Other Appeals [2022] 9 CLJ 336, Mahkamah Rayuan menegaskan bahawa pendekatan yang menekankan status anak pada masa kelahiran dan pengoperasian Seksyen 17 PP terus terpakai dan mengikat sebagaimana yang berikut:- [41] Obviously, before the decision of the Federal Court in CTEB was delivered, there were two conflicting decisions of the Court of Appeal, namely Madhuvita and CTEB (CA). However, that controversy or conflict has since been (somewhat) settled by the majority decision of the Federal Court in CTEB which had clearly and unequivocally posited that it is the legitimate or illegitimate status of the child "at the time of birth" that matters. Thus, the subsequent marriage of the illegitimate child's parents or the order of legitimacy under the Legitimacy Act 1961 are irrelevant. [47] For now, it is our view that based on the doctrine of stare decisis, the majority ruling in CTEB applies to the fact pattern presented in the instant appeals. As such, all the appeals are allowed and we set aside the decisions of the High Court in respect of each of the appeals. Consequently, the applications via each of the originating summons in the High Court are dismissed. We made no order as to costs (here and below).

Saya sedar bahawa Pemohon cuba membina hujah bahawa paterniti biological yang telah dibuktikan melalui DNA sepatutnya mencukupi. Namun saya tidak dapat menerima hujah itu.

Untuk berbuat demikian bererti Mahkamah ini mengabaikan arahan tafsiran yang nyata dalam Seksyen 17 PP dan pada masa yang sama menyimpang daripada garis autoriti yang mengikat.

Maka, sebaik sahaja didapati bahawa Pemohon ialah seorang anak tidak sah taraf, parent yang relevan bagi tujuan Seksyen 1(a) PP ialah ibunya, bukan bapa biologinya. Bagi kemudahan rujukan, saya perturunkan perenggan yang berkaitan berkenaan isu ini yang telah pun diputuskan oleh CTEB (supra) sebagaimana yang berikut :- [156] Section 17 provides for reference to the 'father' of an illegitimate child to refer to his 'mother'. The only clear meaning to be concluded therefore is that the child's citizenship follows that of his mother. There is nothing ambiguous about s 17 to permit other rules of interpretation.

Ibu Pemohon, Maryati, ialah seorang warganegara Indonesia dan bukan warganegara Malaysia. Tiada juga bukti yang menunjukkan bahawa beliau adalah seorang pemastautin tetap dalam Persekutuan pada masa kelahiran Pemohon.

Oleh itu, unsur substantif Seksyen 1(a) PP tidak dipenuhi.

Saya dengan itu memutuskan bahawa Pemohon gagal dalam tuntutan di bawah Perkara 14(1)(b) PP dibaca bersama Seksyen 1(a) PP. Isu kedua: Seksyen 1(e) PP

Saya beralih kepada tuntutan di bawah Seksyen 1(e) PP.

Bagi berjaya di bawah Seksyen 1(e) PP, Pemohon perlu membuktikan bahawa: i. beliau dilahirkan dalam Persekutuan; dan ii. beliau tidak dilahirkan sebagai warganegara mana-mana negara.

Sekali lagi, syarat pertama tidak menimbulkan kesulitan. Kesulitan timbul berhubung syarat kedua.

Undang-undang berhubung perkara ini telah dihuraikan dengan agak jelas oleh Mahkamah Rayuan dalam beberapa keputusan penting.

Mahkamah ini merujuk kepada kes Than Siew Beng & Anor v Ketua Pengarah Jabatan Pendaftaran Negara & Ors [2017] 5 MLJ 662, di mana Mahkamah Rayuan telah menyatakan sebagaimana yang berikut :- [23] Article 14(1)(b) of the Federal Constitution encapsulates the requirement of citizenship by jus soli ie place of birth; while para 1(e) of Part II of the Second Schedule of the Federal Constitution （'not born a citizen of any country') encapsulates the requirement of citizenship by jus sanguinis ie by blood or lineage. [24] Thus, it would appear that the second appellant would need to satisfy both the requirements of jus soli and jus sanguinis in order to fulfil the requirements of art 14(1)(b) and para 1(e) of Part II, Second Schedule of the Federal Constitution (refer to Chin Kooi Nah (suing on behalf of himself and as litigation representative to Chin Jia Nee, child) v Pendaftar Besar Kelahiran dan Kematian, Malaysia [2016] 7 MLJ 717). MEANING OF 'WHO IS NOT BORN A CITIZEN OF ANY COUNTRY' [27] The contentious issue is in respect of the requirement of jus sanguinis in para 1(e) of Part II of the Second Schedule of the Federal Constitution, as expressed by the phrase, 'who is not born a citizen of any country'. For the purposes of this requirement the material time to determine the status of the second appellant's lineage is at the time of his birth. [35] A plain reading of para 1(e) 'was not born a citizen of any country' refers to the relationship of the second appellant to his biological and lawful parents at the time of his birth. The only available documentary evidence, the second appellant's birth certificate ('exh TSB6') contained no information pertaining to the biological parents and the relevant particulars were endorsed with 'Maklumat Tidak Di perolehi'. [36] Since the identity of the child's lawful and biological parents are unknown, it is not possible to determine the lineage of the second appellant that would enable the second appellant to be conferred citizenship by lineage ie jus sanguinis.

Secara dasarnya, kes ini menjelaskan bahawa frasa "who is not born a citizen of any country" bagi maksud Seksyen 1(e) PP tidak boleh dibaca secara kosong tanpa melihat unsur jus sanguinis dan hubungan anak tersebut dengan ibu bapa biologikalnya pada masa kelahiran.

Prinsip yang sama diulangi dalam Lim Jen Hsian & Anor v Ketua Pengarah Jabatan Pendaftaran Negara & Ors [2018] 6 MLJ 548, yang menegaskan bahawa apabila asal usul ibu bapa diketahui, pertalian darah dan kedudukan kewarganegaraan ibu bapa pada masa kelahiran adalah faktor material dalam menentukan sama ada seseorang itu sebenarnya telah dilahirkan sebagai warganegara negara lain.

Pendekatan ini ditegaskan semula dalam Azimah Hamzah v Ketua Pengarah Jabatan Pendaftaran Negara [2023] 3 CLJ 475 yang telah menyatakan sebagaimana yang berikut:- [23] In this regard, we concur with the High Court that the appellant has to prove that she was stateless at the time of her birth to avail of her rights under s.1(e) of Part II of the Second Schedule of the Federal Constitution. The facts show that her parents were refugees from Cambodia. Thus, there was evidence of the parents' country of origin. Though the appellant's birth certificate issued by the first respondent did not state the nationality of her parents, that does not mean that her parents were stateless. The burden to proof that fact rests upon the appellant. [24] Here, the identity and status of the appellant's maternal and paternal connection have been established. There is documentary evidence establishing this. The Permit Masuk for the appellant's father's permanent residence in Malaysia issued by the Jabatan Imigresen Malaysia states the nationality of the appellant's father as "Kampuchea", ie, Cambodia. This information could only have been given by the appellant's father when applying for permanent residence, and the fact of her father's Cambodian nationality then is not refuted by the appellant. [25] Now, if that were so, then the appellant has to show why she is not entitled to acquire the citizenship of Cambodia through her father or mother at the time of birth, ie, through the principle of jus sanguinis.

Keputusan Mahkamah Rayuan di atas menegaskan bahawa apabila ibu bapa biologikal dikenal pasti dan kewarganegaraan mereka diketahui, maka menjadi tanggungjawab pemohon untuk menunjukkan mengapa beliau tidak memperoleh kewarganegaraan negara ibu atau bapa tersebut.

Dalam kes sekarang, identiti ibu biologikal Pemohon diketahui. Beliau ialah seorang warganegara Indonesia.

Maka, pada hemat saya, keadaan ini meletakkan suatu beban pembuktian yang nyata ke atas Pemohon untuk membuktikan bahawa walaupun ibunya seorang warga Indonesia, beliau tidak memperoleh atau tidak berhak memperoleh kewarganegaraan Indonesia sama ada pada masa kelahiran atau dalam tempoh satu tahun selepas kelahiran sebagaimana dinyatakan dalam Seksyen 2(3) PP.

Pemohon tidak melaksanakan beban itu dengan secukupnya.

Tiada bukti undang-undang Indonesia yang dibuktikan secara teratur di hadapan Mahkamah bagi menunjukkan bahawa anak yang lahir kepada seorang ibu warga Indonesia dalam keadaan seperti ini tidak boleh memperoleh kewarganegaraan Indonesia.

Tiada dokumen rasmi daripada pihak berkuasa Indonesia yang mengesahkan bahawa Pemohon bukan warganegara Indonesia.

Tiada bukti bahawa Pemohon pernah membuat permohonan atau usaha yang sewajarnya kepada pihak berkuasa Indonesia untuk pendaftaran atau pengesahan status kewarganegaraan dan bahawa permohonan itu telah ditolak.

Pemohon sebaliknya mengajak Mahkamah untuk menerima bahawa kerana Responden tidak membuktikan beliau warganegara Indonesia, maka beliau mestilah memenuhi Seksyen 1(e) PP. Pendekatan itu, pada pandangan saya, salah dari segi beban pembuktian. Di bawah Seksyen 1(e) PP, pihak yang menuntut status tersebut ialah Pemohon. Maka Pemohonlah yang perlu membuktikan bahawa beliau tidak dilahirkan sebagai warganegara mana-mana negara.

Saya juga tidak menerima bahawa pemilikan terdahulu terhadap MyKad, pasport Malaysia dan sijil kelahiran bertaraf warganegara menyelesaikan isu ini.

Kewarganegaraan perlembagaan bukan tercipta melalui pengeluaran dokumen. Dokumen-dokumen tersebut mungkin relevan sebagai fakta, tetapi ia bukan penentu muktamad. Sekiranya dokumen itu dikeluarkan secara silap atau tidak teratur, ia tidak boleh mengatasi kehendak Perlembagaan.

Oleh yang demikian, hakikat bahawa Pemohon pernah memegang dokumen Malaysia tidak melepaskan beliau daripada keperluan untuk membuktikan bahawa beliau tidak dilahirkan sebagai warganegara negara lain.

Dalam keadaan ibu biologikal Pemohon dikenal pasti sebagai warga Indonesia, dan dalam keadaan Pemohon gagal membuktikan sebaliknya, saya berpendapat bahawa Pemohon telah gagal memenuhi syarat Seksyen 1(e) PP.

Maka, tuntutan Pemohon di bawah Perkara 14(1)(b) PP dibaca bersama Seksyen 1(e) PP juga gagal. Isu ketiga: Perkara 19 PP

Saya kini beralih kepada tuntutan alternatif di bawah Perkara 19 PP.

Pada hemat saya, tuntutan ini juga tidak dapat dibenarkan.

Perkara 19 PP memperuntukkan bahawa Kerajaan Persekutuan boleh memberikan sijil naturalisasi kepada seseorang yang memenuhi syarat-syarat yang ditetapkan. Penggunaan perkataan "may" adalah signifikan. la menunjukkan bahawa walaupun syarat-syarat tertentu mungkin dipenuhi, pemberian naturalisasi itu sendiri tetap terletak dalam suatu ruang budi bicara yang diberikan oleh Perlembagaan kepada Kerajaan Persekutuan.

Saya menerima bahawa budi bicara awam tidak mutlak dan tertakluk kepada undang-undang. Namun, itu tidak bermakna Mahkamah boleh dalam prosiding ini mengambil alih fungsi Kerajaan Persekutuan dan menggantikan keputusan yang sepatutnya dibuat oleh pihak berkuasa yang ditetapkan oleh Perlembagaan.

Apa yang dimohon oleh Pemohon pada hakikatnya ialah supaya Mahkamah sama ada: i. mengisytiharkan bahawa beliau berhak diberi naturalisasi; atau ii. mengarahkan melalui mandamus supaya sijil naturalisasi dikeluarkan.

Itu, pada hemat saya, melangkaui peranan Mahkamah dalam prosiding ini. Mahkamah tidak boleh menggunakan prosiding ini untuk terus memerintahkan hasil substantif suatu kuasa diskresi perlembagaan yang diperuntukkan kepada cabang eksekutif.

Tambahan pula, tiada di hadapan Mahkamah suatu rekod lengkap suatu permohonan naturalisasi yang diputuskan secara muktamad dan kemudiannya dicabar melalui saluran yang sesuai untuk membolehkan Mahkamah menyemak keesahan proses atau keputusan tersebut.

Dalam keadaan itu, tuntutan di bawah Perkara 19 PP juga mestilah ditolak. Kedudukan dokumen terdahulu Pemohon

Saya perlu menambah bahawa saya tidak memandang ringan hakikat bahawa Pemohon mendakwa telah sekian lama hidup sebagai seorang yang diiktiraf oleh negara sebagai warganegara Malaysia.

Namun dalam perkara kewarganegaraan perlembagaan, simpati tidak boleh mengatasi teks undang-undang. Jika pada sisi Perlembagaan seseorang itu tidak memenuhi syarat-syarat yang diperuntukkan, maka pengiktirafan terdahulu melalui dokumen pentadbiran tidak dengan sendirinya menukar kedudukan undang-undang tersebut.

Dengan kata lain, kesilapan rekod, jika benar ada, tidak dapat mewujudkan suatu hak yang Perlembagaan sendiri tidak beri. Ratio decidendi

Ratio keputusan ini boleh dirumuskan seperti berikut: i. Bagi seorang anak yang dilahirkan di luar perkahwinan yang sah, Seksyen 17 Bahagian III Jadual Kedua PP menghendaki bahawa rujukan kepada "father", "parent", atau "one of his parents" bagi tujuan Bahagian III PP hendaklah ditafsirkan sebagai rujukan kepada ibu. ii. Oleh itu, bagi tuntutan di bawah Seksyen 1(a) PP, seorang pemohon yang merupakan anak tidak sah taraf tidak boleh bergantung pada kewarganegaraan bapa biologinya untuk menuntut kewarganegaraan melalui kuat kuasa undang-undang. iii. Bagi tuntutan di bawah Seksyen 1(e) PP, apabila identiti dan kewarganegaraan ibu biologikal diketahui, beban terletak pada pemohon untuk membuktikan bahawa beliau tidak dilahirkan sebagai warganegara negara tersebut atau mana-mana negara lain. iv. Pemilikan terdahulu terhadap dokumen-dokumen rasmi Malaysia tidak dengan sendirinya membuktikan kewarganegaraan perlembagaan dan tidak boleh mengatasi syarat-syarat substantif Perlembagaan. v. Perkara 19 PP memperuntukkan suatu kuasa diskresi kepada Kerajaan Persekutuan, dan Mahkamah tidak boleh dalam prosiding ini menggantikan fungsi tersebut dengan memerintahkan terus pemberian naturalisasi. Kesimpulan

Berdasarkan semua alasan di atas, saya mendapati bahawa Pemohon gagal membuktikan bahawa beliau berhak kepada mana-mana relif yang dipohon.

Secara khusus: i. Pemohon gagal di bawah Perkara 14(1)(b) PP dibaca bersama Seksyen 1(a) PP; ii. Pemohon gagal di bawah Perkara 14(1)(b) PP dibaca bersama Seksyen 1(e) PP; dan iii. Pemohon juga tidak berhak kepada relif di bawah Perkara 19 PP.

Oleh itu, Saman Pemula ini hendaklah ditolak. Perintah

Dengan itu, Mahkamah memerintahkan seperti berikut: i. Saman Pemula Pemohon adalah ditolak. ii. Semua relif yang dipohon oleh Pemohon, termasuk semua deklarasi dan perintah mandamus, adalah ditolak. iii. Pemohon hendaklah membayar kos sebanyak RM10,000.00 kepada Responden-Responden tertakluk fi alokatur. BERTARIKH PADA 30 MAC 2026 YA DATUK ZAMRI BIN BAKAR PESURUHJAYA KEHAKIMAN MAHKAMAH TINGGI (1) MUAR TETUAN ALVIN'S CHANG CHAMBER Peguam bagi pihak Pemohon: Kaunsel bagi Pihak Responden-Responden: