Wakil Diri Kepada Harta Pusaka Leong Chee Weng, Si Mati v QQ Lyron Trading (Yang Mendakwa Sebagai Firma Perkongsian) (JA-12B-15-02/2025)

Ini adalah rayuan oleh Defendan ("Perayu") terhadap keseluruhan keputusan Hakim Mahkamah Sesyen ("HMS") Johor Bahru yang diberikan pada 27 Januari 2025, di mana HMS telah membenarkan tuntutan Plaintif ("Responden") terhadap harta pusaka Leong Chee Weng ("Si Mati") bagi penyelewengan dana syarikat berjumlah RM210,865.00 dengan kos mengikut skala.

Pihak-pihak telah menfailkan hujahan bertulis, ikatan otoriti dan ringkasan eksekutif kes dan bergantung sepenuhnya kepada hujahan tersebut. Ini adalah keputusan Mahkamah.

Plaintif adalah sebuah perniagaan perkongsian yang menjalankan perniagaan menjual dan membeli produk-produk akuakultur. Si Mati merupakan seorang pekerja Plaintif yang memegang jawatan sebagai pembantu akaun ("account assistant") bermula 16 Julai 2018 sehingga beliau meninggal dunia pada 15 September 2020.

Plaintif mendakwa Si Mati telah menyelewengkan wang tunai berjumlah RM210,865.00 yang diterima oleh Si Mati daripada SP3 (rakan kongsi Plaintif) yang sepatutnya diserahkan kepada SP2 (Pengurus Akaun Plaintif) untuk dimasukkan ke dalam akaun bank Plaintif. Berdasarkan Jadual Perenggan 8 Pernyataan Tuntutan, jumlah keseluruhan yang didakwa diterima oleh Si Mati adalah RM312,877.00, yang mana RM210,865.00 daripadanya didakwa tidak diserahkan kepada Plaintif.

Dakwaan aliran tunai Plaintif adalah seperti berikut – Pelanggan Plaintif → SP3 → Si Mati → SP2 → Akaun Bank Plaintif.

Saya membuat pemerhatian bahawa hak Plaintif untuk meneruskan tindakan ini terhadap wakil harta pusaka Si Mati di bawah seksyen 8 Akta Undang-Undang Sivil 1956 [Akta 67] dan Aturan 15 kaedah 6A Kaedah-Kaedah Mahkamah 2012 (“KKM2012”) tidak dipertikaikan di hadapan saya. Isu dalam rayuan ini hanya tertumpu kepada persoalan sama ada penyelewengan wang yang didakwa telah dibuktikan.

Berdasarkan Rekod Rayuan dan hujahan pihak-pihak, isu-isu utama yang perlu dipertimbangkan dalam rayuan ini adalah –

sama ada nota tulisan tangan yang dikemukakan adalah tulisan

sama ada cop "Wayne" yang wujud pada baucar pembayaran membuktikan Si Mati telah menerima wang tunai daripada SP3;

sama ada rantaian aliran tunai yang didakwa oleh Plaintif telah dibuktikan; dan

sama ada keterangan ikut keadaan (circumstantial evidence) yang dibangkitkan mencukupi untuk menyokong dakwaan penyelewengan wang.

Berdasarkan Alasan Penghakiman, HMS telah menerima nota tulisan tangan sebagai bukti penerimaan wang oleh Si Mati berdasarkan keterangan SP2 dan SP3 yang kononnya biasa dengan tulisan Si Mati setelah bekerja bersama sejak tahun 2018.

Walau bagaimanapun, saya mendapati terdapat kelemahan yang serius dalam dapatan ini –

SP3 semasa perbicaraan telah gagal tidak dapat mengesahkan tulisan atau tandatangan Si Mati pada borang permohonan kerja Si Mati (P5). Walaupun Plaintif menghujahkan bahawa SP3 hanya berkata "Saya tak tahu", ini tidak bermakna tulisan tersebut bukan tulisan Si Mati. Semasa pemeriksaan balas, SP3 bersetuju bahawa borang di m.s. 163 adalah borang permohonan kerja Si Mati, tetapi tidak dapat mengecam tandatangan Si Mati pada borang tersebut dan menjawab “saya tak tahu” apabila ditanya sama ada borang itu diisi sendiri oleh Si Mati. Walaupun Plaintif menghujahkan bahawa jawapan sedemikian tidak bermakna tulisan itu bukan tulisan Si Mati, saya mendapati bahawa ketidakupayaan SP3 untuk mengesahkan tulisan atau tandatangan Si Mati pada dokumen formalnya sendiri tetap menimbulkan keraguan terhadap dakwaan bahawa SP3 cukup biasa dengan tulisan Si Mati sehingga boleh mengesahkan nota tulisan yang dipertikaikan;

SP3 bukan pembuat kepada nota tulisan tersebut dan tidak menyaksikan Si Mati menulis nota-nota tersebut. Oleh itu, Seksyen 73A Akta Keterangan 1950 [Akta 56] tidak terpakai kerana seksyen tersebut hanya membenarkan kebolehterimaan dokumen apabila pembuat dokumen dipanggil sebagai saksi atau apabila syarat-syarat tertentu dipenuhi;

SD1, yang mempunyai pengetahuan tentang tulisan Si Mati sebagai ahli keluarga, telah mengesahkan bahawa tulisan di P5 dan nota tulisan adalah berbeza; dan

Terdapat perbezaan yang ketara antara tulisan dalam kesemua nota tulisan itu sendiri, khususnya cara penulisan nombor "2" dan "4", yang menimbulkan persoalan sama ada kesemuanya ditulis oleh orang yang sama.

Saya akui bahawa berdasarkan kes Siaw Kim Seong v. Siew Swee Yin & Anor [2008] 5 CLJ 441, keterangan pakar tulisan tangan merupakan keterangan pendapat yang berada pada tahap paling rendah. [Lihat Public Prosecutor v. Mohamed Kassim bin Yatim [1977] 1 MLJ 64] dan Mahkamah boleh membuat perbandingan sendiri di bawah Seksyen 73 Akta 56. Namun demikian, apabila saksi utama Plaintif (SP3) sendiri gagal mengecamkan tulisan Si Mati semasa pemeriksaan balas, ini menjejaskan keseluruhan asas dakwaan Plaintif.

Keterangan pengecaman tulisan oleh SP2 dan SP3 merupakan keterangan pendapat di bawah Seksyen 47 Akta 56, iaitu keterangan orang yang didakwa biasa dengan tulisan Si Mati. Keterangan sedemikian boleh diterima tetapi tidak muktamad dan hendaklah ditimbang. Saya sedar HMS turut bergantung kepada SP2, yang mengesahkan bahawa tulisan pada nota dan baucar menyamai tulisan pada borang permohonan kerja Si Mati. Namun, SP2 ialah Pengurus Akaun Plaintif, iaitu saksi yang berkepentingan dalam tuntutan ini dan pengecamannya adalah pendapat biasa tanpa sokongan keterangan pakar. Keterangan tersebut turut ditentang oleh SD1, ahli keluarga yang mempunyai pengetahuan tentang tulisan Si Mati yang menyatakan bahawa tulisan pada P5 dan nota tulisan adalah berbeza. Berserta perbezaan ketara antara nota-nota tulisan itu sendiri seperti yang saya nyatakan di atas, saya mendapati keterangan pengecaman SP2 dan SP3 dinilai secara keseluruhan, tidak mencukupi untuk membuktikan atas imbangan kebarangkalian bahawa nota tulisan tersebut ditulis oleh Si Mati.

Lebih penting lagi, terdapat percanggahan yang ketara antara bilangan transaksi yang didakwa dengan bilangan nota tulisan yang dikemukakan. Jadual Perenggan 8 menyenaraikan 14 baucar pembayaran (dinomborkan 1 hingga 12), yang mana 11 daripadanya membentuk tuntutan RM210,865.00, tetapi hanya 7 nota tulisan sahaja yang dikemukakan. Walaupun Plaintif menghujahkan bahawa bukti tidak terhad kepada nota tulisan sahaja dan termasuk juga baucar pembayaran dan rekod akaun "Cash-in-hand", jurang antara bilangan transaksi yang dituntut dengan nota tulisan yang dikemukakan (7 nota berbanding 11 transaksi) ini tidak dapat dijelaskan sepenuhnya dan menjejaskan kebolehpercayaan keseluruhan rantaian bukti dokumentari. ISU (b) : Cop "WAYNE"

HMS telah memutuskan bahawa cop bertanda "Wayne" adalah milik Si Mati dan penggunaan cop tersebut pada baucar pembayaran membuktikan Si Mati telah menerima wang tunai.

Saya mendapati terdapat kekangan terhadap dapatan ini atas sebab-sebab berikut –

terdapat perbezaan keterangan saksi-saksi Plaintif mengenai asal-usul cop tersebut. SP2 menyatakan cop tersebut dibuat oleh Si Mati sendiri, manakala SP3 menyatakan cop tersebut dibuat/diberikan oleh Plaintif kepada Si Mati. Walaupun Plaintif menghujahkan bahawa kedua-dua keterangan ini tidak bercanggah kerana cop tersebut dibuat untuk kegunaan Si Mati, perbezaan ini tetap menimbulkan persoalan mengenai siapa sebenarnya yang membuat cop tersebut;

SP2 mengakui bahawa cop setem yang serupa dengan cop "Wayne" boleh diperolehi secara mudah oleh sesiapa sahaja;

SP2 juga mengakui bahawa cop lebih mudah dipalsukan berbanding dengan tandatangan seseorang;

cop tersebut disimpan di tempat terbuka iaitu tempat duduk pekerja, dan boleh diakses serta digunakan oleh sesiapa sahaja; dan

dokumen-dokumen Plaintif sendiri menunjukkan kebiasaan Si Mati adalah menandatangani dokumen dan bukan meletakkan cop. Pekerja lain termasuk SP2 dan SP3 juga menggunakan tandatangan semasa proses kerja.

Walaupun ketiga-tiga saksi (SP1, SP2 dan SP3) mengesahkan Si Mati memiliki cop "Wayne", fakta bahawa cop tersebut disimpan di tempat terbuka dan boleh diakses oleh sesiapa sahaja mengurangkan nilai probatif bukti ini dalam membuktikan bahawa Si Mati yang meletakkan cop tersebut pada baucar-baucar yang berkaitan.

Saya turut membuat pemerhatian bahawa hujahan Plaintif yang menyatakan jika Defendan membayangkan pemalsuan cop (forgery), perkara ini tidak pernah diplidkan oleh Defendan. Walau bagaimanapun, perlu ditegaskan bahawa saya tidak membuat sebarang dapatan bahawa pemalsuan telah berlaku. Apa yang saya dapati adalah bahawa cop yang disimpan di tempat terbuka dan boleh diakses oleh sesiapa mempunyai nilai probatif yang rendah untuk membuktikan bahawa Si Mati sahaja yang meletakkan cop tersebut. Ini adalah persoalan berat bukti (weight of evidence), bukan persoalan pemalsuan. ISU (c) : Rantaian Aliran Tunai

Plaintif mempunyai beban untuk membuktikan setiap rantai dalam aliran tunai yang didakwa. Berdasarkan kes Letchumanan Chettiar Alagappan (As Executor to SL Alameloo Achi (Deceased)) & Anor v. Secure Plantation Sdn Bhd [2017] 5 CLJ 418, Plaintif mempunyai kedua-dua beban pembuktian (burden of proof) dan beban awal (initial onus of proof).

Saya mendapati bahawa Plaintif gagal membuktikan rantaian aliran tunai yang didakwa atas sebab-sebab berikut –

tiada rekod atau butiran mengenai pelanggan dikemukakan dan tiada pelanggan hadir sebagai saksi untuk mengesahkan bahawa mereka telah membuat bayaran kepada SP3. Walaupun Plaintif menghujahkan bahawa tidak realistik untuk menjejaki pekerja pelanggan pasar basah dari tahun 2020, ini tidak menghilangkan keperluan untuk Plaintif membuktikan bahawa wang telah diterima daripada pelanggan pada mulanya;

keterangan lisan SP3 tidak disokong oleh bukti semasa yang bebas;

SP3 mengakui semasa pemeriksaan balas bahawa beliau boleh menyerahkan wang kepada SP2 secara terus tanpa melalui Si Mati. Walaupun SP3 kemudiannya menjelaskan dalam pemeriksaan semula bahawa beliau "salah faham" soalan tersebut dan bahawa jika wang diserahkan terus kepada SP2, SP2 akan mengembalikannya kepada Si Mati untuk tujuan rekod, penjelasan ini masih membuka kemungkinan bahawa wang yang didakwa hilang mungkin tidak pernah melalui tangan Si Mati langsung; dan

nota tulisan (P55) bertarikh 24.8.2020 manakala baucar resit (P25) bertarikh 25.8.2020. Ini bercanggah dengan dakwaan proses aliran tunai yang sepatutnya nota disediakan selepas wang diterima. Saya membuat pemerhatian bahawa hujahan Plaintif bahawa jumlah dalam P25 telah pun diterima dan dibankkan (turut disokong oleh P8, P9, P11 dan P37) serta berada di luar tuntutan RM210,865.00. Walau bagaimanapun, percanggahan tarikh ini tidak dikemukakan untuk membuktikan bahawa sesuatu jumlah tertentu tidak diterima, sebaliknya untuk menunjukkan bahawa turutan dokumen yang didakwa oleh Plaintif, iaitu nota tulisan disediakan oleh Si Mati selepas penerimaan wang, adalah tidak konsisten. Ketidakselarasan dalam suatu proses yang sepatutnya sistematik ini menambah keraguan terhadap kebolehpercayaan rekod dokumentari Plaintif secara keseluruhan. ISU (d) : Keterangan Ikut Keadaan

Berdasarkan Alasan Penghakiman, didapati bahawa HMS telah bergantung kepada beberapa keterangan ikut keadaan untuk menyokong dakwaan penyelewengan. Analisis dan dapatan saya terhadap keterangan ikut keadaan tersebut adalah seperti yang berikut –

HMS merujuk kepada Laporan CTOS (Ekshibit P18) yang menunjukkan Si Mati mempunyai komitmen bulanan yang tinggi. Walau bagaimanapun, SP2 sendiri mengakui bahawa laporan tersebut hanya menunjukkan komitmen tinggi dan bukan bukti penyelewengan. Lebih penting lagi, komitmen kewangan Si Mati (pinjaman perumahan dan kereta) bermula beberapa tahun sebelum alegasi penyelewengan. Persoalannya, jika kesukaran kewangan adalah motif penyelewengan, mengapa ia hanya berlaku pada Ogos-September 2020 sedangkan komitmen tersebut telah wujud sejak sekian lama?

HMS mendapati Si Mati mula masuk pejabat sangat awal iaitu jam 7.25 atau 7.30 pagi apabila menghadapi masalah kewangan. Walau bagaimanapun, fakta menunjukkan –

kehadiran awal tersebut hanya 10-15 minit lebih awal dari waktu kerja biasa Si Mati (waktu kerja biasa si mati adalah jam 8.00 pagi, tetapi simati hadir sekitar 7.40 - 8.00 pagi), iaitu sekitar 30 - 35 minit daripada waktu kerja biasa beliau;

(ii) alegasi penyelewengan bermula dari transaksi bertarikh 24.8.2020, tetapi kehadiran awal Si Mati hanya berlaku dari 8.9.2020 hingga 11.9.2020 untuk 4 hari sahaja; dan

(iii) SP1 sendiri mengakui bahawa Si Mati merupakan seorang pekerja yang baik.

HMS membuat dapatan bahawa kematian Si Mati akibat "plastic bag asphyxia" adalah bunuh diri yang dikaitkan dengan perasaan bersalah atas penyelewengan. Saya mendapati dapatan ini tidak selamat berdasarkan alasan yang berikut –

SP1 tidak pernah menyaksikan Si Mati bunuh diri;

(ii) keterangan SP1 mengenai punca kematian adalah keterangan dengar cakap (hearsay) tanpa pengesahan daripada pakar forensik atau laporan forensik;

(iii) SP2 mengesahkan bahawa tiada perkataan "bunuh diri" pada sijil kematian; dan

(iv) "Plastic bag asphyxia" boleh disebabkan oleh punca-punca lain dan tidak semestinya bunuh diri.

HMS mendapati bahawa SP1 ada bercakap dengan kakak ipar Si Mati (Jenny Liew) yang bertanya sama ada Si Mati mengambil wang pejabat. Walau bagaimanapun, SP1 sendiri mengakui perbualan yang didakwa tidak dapat dibuktikan dan SD1 mengesahkan bahawa ahli keluarga Si Mati hanya mengetahui mengenai alegasi penyelewengan selepas menerima Notis Tuntutan Plaintif. Walaupun Plaintif menghujahkan bahawa SP1 menafikan alegasi tersebut semasa pengebumian kerana menghormati perasaan keluarga si mati. Penjelasan ini tidak mengubah hakikat bahawa tiada keterangan bebas yang menyokong bahawa keluarga Si Mati sudah mengetahui tentang alegasi tersebut sebelum Notis Tuntutan dikeluarkan.

Saya turut membuat pemerhatian Plaintif telah juga merujuk kepada kes FGV Holdings Bhd (formerly known as “Felda Global Ventures Holdings Bhd”) v Mohd Isa Abdul Samad & Anor [2024] MLJU 1965, di mana Mahkamah Tinggi menegaskan bahawa keterangan ikut keadaan tidak terhad kepada kes jenayah sahaja dan boleh diguna pakai dalam prosiding sivil. Mahkamah seterusnya menyatakan bahawa keterangan ikut keadaan perlu dinilai secara keseluruhan (collectively) dan bukan secara berasingan.

Saya bersetuju dengan prinsip ini. Walau bagaimanapun, walaupun keterangan ikut keadaan dinilai secara keseluruhan, setiap unsur keterangan tersebut mestilah mempunyai asas yang kukuh sebelum ia boleh dikumpulkan bersama untuk membentuk satu gambaran yang meyakinkan. Dalam kes ini, kelemahan yang saya kenal pasti - kegagalan SP3 mengecamkan tulisan Si Mati, cop yang disimpan di tempat terbuka dengan nilai probatif yang rendah, kemungkinan wang tidak pernah melalui tangan Si Mati dan dapatan bunuh diri tanpa bukti kukuh kesemuanya secara keseluruhannya masih tidak mencapai standard pembuktian atas imbangan kebarangkalian. Kumpulan bukti yang lemah tidak menjadi kukuh hanya kerana dikumpulkan bersama.

Ketiadaan siasatan atau pendakwaan jenayah terhadap Si Mati, serta keraguan yang pernah timbul dalam prosiding terdahulu, tidak mengalihkan beban pembuktian di Mahkamah Sivil. Sebaliknya, keadaan ini menguatkan keperluan agar Plaintif mengemukakan keterangan yang kukuh dan meyakinkan sebelum sebarang dapatan penyelewengan boleh dibuat terhadap Si Mati. Dalam kes ini, saya mendapati standard tersebut tidak dicapai.

Plaintif berhujah bahawa Defendan gagal menunaikan beban di bawah Seksyen 103 Akta 56 untuk membuktikan bahawa nota tulisan bukan ditulis oleh Si Mati memandangkan Defendan telah memplidkan penafian ini.

Saya tidak bersetuju. Prinsip undang-undang yang mantap adalah bahawa beban pembuktian dalam kes sivil terletak pada pihak yang membuat afirmatif. Dalam kes ini, Plaintif yang mendakwa Si Mati telah menyelewengkan wang menanggung beban untuk membuktikan setiap unsur dakwaan tersebut. Seperti yang dinyatakan dalam kes U N Pandey v. Hotel Marco Polo Pte Ltd [1978] CLJU 223 yang dirujuk oleh Mahkamah Sesyen sendiri – "It is not often realised that in civil cases, as much as in criminal cases, a party must prove his case before the burden of proof shifts to the other side".

Walaupun Defendan di peringkat hujahan merujuk kepada unsur-unsur kesalahan di bawah seksyen 403 Kanun Keseksaan, prosiding ini kekal sebagai suatu tuntutan sivil yang penting ialah sama ada Plaintif telah mengemukakan keterangan yang mencukupi dan meyakinkan untuk membuktikan dakwaan penyelewengan yang dibuatnya atas imbangan kebarangkalian.

Oleh itu, berdasarkan keterangan pengecaman tulisan SP2 dan SP3 yang dinilai secara keseluruhan dan didapati tidak mencukupi, percanggahan dalam bilangan nota tulisan berbanding transaksi yang didakwa dan percanggahan tarikh antara nota dan baucar, saya mendapati atas imbangan kebarangkalian, Plaintif gagal untuk membuktikan bahawa Si Mati telah menerima wang yang didakwa.

Plaintif turut menghujahkan bahawa Mahkamah yang mendengar rayuan tidak sewenang-wenangnya campur tangan dengan dapatan fakta mahkamah bicara.

Saya bersetuju dengan prinsip ini secara amnya. Walau bagaimanapun, mahkamah rayuan mempunyai tugas untuk campur tangan apabila terdapat khilaf dalam dapatan mahkamah bicara.

Dalam kes ini, saya mendapati HMS telah terkhilaf dalam –

menerima keterangan pengecaman tulisan SP2 dan SP3 sebagai mencukupi untuk membuktikan bahawa nota tulisan ditulis oleh Si Mati, sedangkan SP3 sendiri tidak dapat mengesahkan tulisan atau tandatangan Si Mati pada borang permohonan kerjanya semasa pemeriksaan balas dan pengecaman SP2 adalah pendapat saksi yang berkepentingan tanpa sokongan keterangan pakar;

tidak memberikan pertimbangan sewajarnya kepada percanggahan antara bilangan transaksi yang didakwa (11) dengan bilangan nota tulisan yang dikemukakan (7);

membuat dapatan bunuh diri tanpa bukti yang kukuh; dan

tidak mempertimbangkan pengakuan SP3 bahawa wang boleh diserahkan terus kepada SP2 tanpa melalui Si Mati. KEPUTUSAN MAHKAMAH

Berdasarkan alasan-alasan di atas, saya mendapati HMS telah terkhilaf dalam membenarkan tuntutan Plaintif. Ini kerana Plaintif telah gagal membuktikan atas imbangan kebarangkalian bahawa Si Mati telah menerima wang berjumlah RM312,877.00 daripada SP3 dan telah gagal menyerahkan baki berjumlah RM210,865.00 daripadanya kepada SP2.

Oleh yang demikian, rayuan Defendan adalah dibenarkan dengan kos sebanyak RM8,000.00.

Keputusan Mahkamah Sesyen bertarikh 27 Januari 2025 diketepikan. Bertarikh : 19 Januari 2026 -tandatangan- (DR. NORADURA BINTI HAMZAH) Pesuruhjaya Kehakiman Mahkamah Tinggi Sivil 2 Johor Bahru Peguamcara Plaintif (Responden) : : Vivian Kong Mei Yi bersama dengan Loo Jun Jet Tetuan Tay Chambers Peguamcara Defendan (Perayu) : :