Zuliar Bin Latiff v 1. ) L/Kpl (Pa) Mohd Al Faizal Bin Mohd Karim (DA-A51NCvC-4-09/2023)

L/KPL (PA) MOHD AL FAIZAL BIN MOHD KARIM

KERAJAAN MALAYSIA …DEFENDAN-DEFENDAN PENGHAKIMAN A) PENGENALAN [ 1 ] Perbicaraan telah berlangsung melibatkan seramai lapan orang saksi Plaintif dan tiga orang saksi Defendan. Tuntutan Plaintif terhadap Defendan-Defendan adalah akibat kebakaran yang berlaku pada 19.9.2021 semasa Defendan Pertama bersama tiga lagi anggota Angkatan 23/03/2025 15:52:06 DA-A51NCvC-4-09/2023 Kand. 51 Pertahanan Awam Malaysia (selepas ini dirujuk sebagai “APM”) sedang menjalankan operasi untuk memusnahkan sarang tebuan di rumah Plaintif. [2]. Defendan-Defendan dalam pembelaan menafikan segala dakwaan Plaintif dan menegaskan bahawa Defendan-Defendan telah menjalankan tanggungjawab berhati-hati secara munasabah terhadap Plaintif dengan menjalankan operasi memusnahkan sarang tebuan berdasarkan teknik pemusnahan dan garis panduan yang telah ditetapkan. [ 3 ] Setelah mendengar keterangan saksi-saksi kedua belah pihak dan juga setelah membaca hujahan bertulis kedua pihak, maka Mahkamah memutuskan untuk menolak tuntutan Plaintif beserta kos dan faedah. B) LATARBELAKANG KES [ 4 ] Plaintif merupakan anak (Arwah Latif) dan tidak terhad kepada hartanah yang dipegang di bawah hak milik GM 205, Lot 1493, Mukim Tok Uban, Jajahan Pasir Mas, Kelantan dan sebuah rumah kayu satu tingkat yang beralamat di Kampung Rasal To’Uban 17050 Pasir Mas, Kelantan. Defendan-Defendan merupakan anggota Angkatan Pertahanan Awam Malaysia (APM). [ 5 ] Arwah Latif telah membina sebuah rumah di aats tanah tersebut dan telah diduduki oleh Ibu dan adik Plaintif. Pada 11.04.2021 Ibu dan adiknya telah pergi ke Perak bagi menziari adik Plaintif. Akibat kekangan Perintah Kawalan Pergerakan ( PKP ) serta menunggu tarikh temujanji suntikan vaksin, kedua-duanya tidak dapat pulang ke rumah tersebut. Plaintif telah mengambil tanggungjawab untuk menjaga/memantau rumah tersebut sepangjang ketiadaan ibu dan adiknya yang sedang berada di Perak. [ 5 ] Seterusnya pada 15.09.2021, Plaintif telah memasuki rumah tersebut untuk memeriksa dan membersihkan rumah kerana dimaklumkan ibu dan adiknya akan pulang. Namun Plaintif mendapati terdapat sarang tebuan di dlam sebuah almari pakaian dalam sebuah bilik rumah tersebut. Ibu Plaintif telah meminta Plaintif untuk menghapuskan sarang tebuan tersebut. Pada 19.09.2021 Plaintif telah menghubungi talian kecemasan 999 dan dimaklumkan anggota penyelamat akan datang untuk tindakan selanjutnya. [ 6 ]. Pada Jam 1.20 petang, Pusat Kawalan Operasi Daerah (PKOD) telah menerima panggilan MERS 999 daripada Plaintif untuk memusnahkan sarang tebuan. PKOD telah memaklumkan kepada Plaintif bahawa kes melibatkan sarang tebuan perlu dilakukan pada waktu malam kerana sifat tebuan yang tidak berkeliaran pada waktu malam dan Plaintif bersetuju untuk memusnahkan sarang tebuan tersebut pada waktu malam. [ 7 ]. Pada jam lebih kurang 8.50 malam, Defendan Pertama bersama 3 anggota APM telah bertolak dari PKOD dan sampai di tempat kejadian pada 9.10 malam. Setibanya di tempat kejadian, Defendan Pertama, PBT (PA) Norfariha, KPL (PA) Tengku Nur Faezah telah membuat pemantauan dan hasil pemantauan mendapati bahawa saiz sarang tebuan tersebut adalah sangat besar memenuhi seluruh ruangan almari tersebut. [ 8 ]. Setelah perbincangan antara anggota APM dengan Plaintif tentang SOP yang akan dilaksanakan, Plaintif faham dengan penerangan yang diberikan dan persetujuan telah diberikan secara lisan. Plaintif juga memaklumkan kepada anggota APM bahawa Plaintif menyerahkan sepenuhnya kepada anggota APM untuk memusnahkan sarang tebuan tersebut. Defendan Pertama telah membuat persediaan operasi tersebut dengan dibantu oleh PBT (PA) Norfariha dengan memakai peralatan pelindungan yang lengkap iaitu Personal Protective Equipment (PPE) dan terus memasuki bilik tersebut bersama beberapa botol semburan aerosol. [ 9 ]. Defendan Pertama telah membuat semburan pada sarang tebuan tersebut dengan menggunakan dua botol aerosol. Walau bagaimanapun, semburan tersebut kurang berkesan kerana tebuan masih berkeliaran. Kemudian, Defendan keluar ke ruang tamu untuk mendapatkan dua lagi botol aerosol daripada KPL (PA) Tengku Nur Faezah. Defendan Pertama membuat semburan dengan menggunakan separuh botol aerosol tersebut. [ 10 ]. Setelah semburan dilakukan, Defendan menunggu lebih kurang 10 hingga 15 minit bagi memastikan tebuan tersebut telah mati. Kemudiannya, Defendan Pertama cuba mengalihkan pakaian yang berada di dalam almari tersebut untuk dicampak keluar melalui tingkap yang berdekatan. Walau bagaimanapun, pakaian tersebut tersangkut di tingkap. Semasa mengalihkan pakaian tersebut, banyak tebuan yang belum mati telah keluar dari sarang yang melekat pada pakaian tersebut dan menyerang Defendan Pertama. [ 11 ].Bagi mengelakkan tebuan tersebut menyerang Defendan Pertama dan berterbangan secara meluas, Defendan Pertama terpaksa menyalakan pemetik api ke arah pakaian yang tersangkut di tingkap tersebut yang menyebabkan kebakaran berlaku. Defendan Pertama telah cuba memadamkan kebakaran tersebut dan meminta bantuan daripada anggota APM yang lain untuk mencari punca air. Plaintif telah naik ke rumah tersebut untuk membuka suis pam air, tetapi suis tersebut disambar api dan pam air tidak berfungsi. Disebabkan api marak dengan cepat dan bimbang akan keselamatan diri, Defendan Pertama keluar dari rumah tersebut. C. UNDANG-UNDANG [ 12 ] Beban pembuktian di dalam kes sivil terletak pada pihak Plaintif untuk membuktikan kecuaian Defendan atas imbangan kebarangkalian. Berdasarkan kes Wong Thin Yit v Mohamed Ali [1971] 2 MLJ 175, Mahkamah Persekutuan telah memutuskan seperti berikut: “In a negligence action the onus of proof rests wholly on the Plaintiff whether or not the Defendant gives evidence. The Plaintiff cannot succeed without proof of the Defendant’s negligence. Evidence is the foundation of proof with which it must not be confounded. Proof is that which leads to a conclusion as to the truth or falsity of the alleged facts which are the subject of inquiry. Evidence, if accepted and believed may result in proof, but it is not necessarily proof of itself.” [13]. Seksyen 101, 102 dan 103 Akta Keterangan 1950 memperuntukkan undang-undang mengenai beban bukti sesuatu pihak adalah terletak pada Plaintif yang perlu membuktikan bahawa terdapat kecuaian daripada Defendan. Seksyen 101, 102 dan 103 ini telah diolah dengan teliti dalam kes International Times & Ors v. Leong Ho Yuen [1980] 2 MLJ 86, di mana Mahkamah Persekutuan memutuskan bahawa: “According to ss. 102 and 103 of the Evidence Act, if the party with whom this onus lies whether initially or subsequently as a result of its shifting does not give any or further evidence or gives evidence which is not sufficient, such party must fail.” [ 14 ] Berdasarkan autoriti-autoriti di atas, adalah jelas bahawa untuk membolehkan tuntutan Plaintif berjaya, Plaintif perlu membuktikan bahawa kebakaran tersebut adalah disebabkan oleh kecuaian Defendan-Defendan. Sekiranya Plaintif gagal untuk membuktikan tuntutannya itu, Mahkamah akan menolak tuntutan Plaintif dengan kos. Dalam kes semasa, Defendan- Defendan telah berhujah bahawa Plaintif telah gagal untuk membuktikan bahawa kebakaran tersebut adalah disebabkan kecuaian atau kegagalan Defendan-Defendan untuk menjalankan kewajipan berjaga-jaga. D) ISU-ISU YANG DIBICARAKAN [ 15 ] Isu-isu yang dibicarakan antara pihak-pihak adalah:

Sama ada Defendan Pertama telah cuai dalam menjalankan operasi memusnahkan sarang tebuan tersebut?

Sama ada Doktrin Res Ipsa Loquitor terpakai dalam kes ini? E) DAPATAN MAHKAMAH [ 16 ] Setelah mendengar keterangan saksi-saksi seramai 8 saksi plaintif dan tiga orang saksi defendan dan meneliti pelbagai dokumen sokongan dan setelah membaca hujahan kedua-dua belah pihak maka saya berpuashati dan mendapati bahawa plaintif telah gagal untuk membuktikan kesnya kepada Mahkamah di atas imbangan kebarangkalian dan Mahkamah ini menolak tuntutan Plaintif . Berikut adalah alasan-alasan saya.

Sama ada Defendan Pertama telah cuai dalam menjalankan operasi memusnahkan sarang tebuan tersebut? [ 17 ] Dalam hujahan Defendan-Defendan menyatakan bahawa Defendan-Defendan telah mengambil segala langkah yang wajar dan berjaga-jaga pada setiap masa sepanjang menjalankan operasi memusnahkan sarang tebuan tersebut sebagaimana garis panduan yang ditetapkan oleh pihak APM. [ 18 ] Plaintif perlu membuktikan kepada Mahkamah bahawa Plaintif telah berjaya menjawab mengenai isu kecuaian bersandarkan kepada prinsip undang-undang tentang kecuaian. Eleman-elemen kecuaian yang membentuk tort kecuaian seperti berikut perlu dipenuhi untuk membuktikan suatu tuntutan: i) Terdapatnya kewajipan berjaga-jaga (duty of care) di pihak Defendan; ii) Defendan telah melanggar kewajipan tersebut (breach of duty); dan iii) Pelanggaran kewajipan tersebut menyebabkan Plaintif mengalami kerugian (damages suffered). [ 19 ] Mahkamah dirujuk kepada Prinsip kecuaian yang telah dinyatakan dalam kes Raymond Cheah Choon Sing v Jurutera Daerah, Jabatan Kerja Raya Seberang Perai Tengah & Ors [2018] 1 MLJ 362 di mana Mahkamah Rayuan telah memutuskan seperti berikut: “(4) The first requirement of the tort of negligence was the existence in law of a duty of care situation, ie one in which the law attached liability to carelessness. This requirement had been clearly satisfied pursuant to ss 5 and 7(2) of the Act which imposed a statutory duty of care on the respondents. The second requirement was that there must be careless behaviour by the respondents. The third requirement was that there must be a causal connection between the respondents’ careless conduct or neglect and the damage. And the fourth requirement was the element of foreseeability that such conduct or neglect would have inflicted on the appellant the kind of damage of where he complained. The second to the fourth requirements were questions of fact, which on the undisputed facts and evidence were satisfied on the balance of probabilities.” [ 20 ] Mahkamah mendapati Defendan-Defendan telah mengambil segala langkah yang wajar dan berjaga-jaga semasa menjalankan operasi tersebut kerana: a) SD3 (Defendan Pertama) semasa memberikan keterangan menyatakan bahawa sebelum memulakan operasi memusnahkan sarang tebuan, anggota APM telah menilai situasi dan persekitaran dan membuat persiapan dengan memakai peralatan pelindungan (PPE) yang lengkap semasa menjalankan operasi tersebut. SD3 juga menyatakan bahawa anggota APM telah berbincang dengan Plaintif tentang SOP yang akan dilaksanakan. Hal ini disokong oleh keterangan SP8 yang mana beliau mengesahkan bahawa anggota APM telah membuat pantauan dan penilaian terhadap sarang tebuan tersebut apabila tiba di tempat kejadian. SP8 juga mengesahkan bahawa anggota APM ada memaklumkan bahawa akan menggunakan kaedah semburan. Semasa pemeriksaan balas juga, SP8 bersetuju dengan cadangan Peguam Persekutuan bahawa anggota APM telah menjalankan tugas berhati-hati dengan memakai PPE semasa menjalankan operasi tersebut. b) SD3 juga menyatakan bahawa beliau telah cuba untuk memadamkan kebakaran tersebut dan meminta bantuan daripada anggota APM yang lain. Namun, usaha untuk memadamkan kebakaran tersebut tidak berjaya kerana pam air tidak berfungsi dan api marak dengan cepat. Hal ini juga disokong oleh keterangan SP8 di mana SP8 mengesahkan bahawa SD3 telah cuba untuk memadamkan api namun tidak dapat berbuat demikian. c) Mahkamah ini juga mendapati keadaan sewaktu Defendan Pertama menjalankan operasi memusnahkan sarang tebuan tersebut seperti berikut: i) Operasi dijalankan dalam keadaan gelap di mana kesemua lampu dimatikan bagi mengelakkan tebuan berkeliaran; ii) Saiz sarang tebuan yang terlampau besar; iii) Defendan Pertama diserang oleh tebuan yang belum mati semasa cuba untuk mengalihkan pakaian tersebut; iv) Defendan Pertama mengambil langkah untuk membakar sarang tebuan tersebut bagi menyelamatkan diri daripada disengat tebuan. [ 21 ] Peguamcara Plaintif juga telah mencadangkan kepada SD3 bahawa sekiranya PPE dipakai dengan sempurna boleh mencegah disengat tebuan. Namun, SD3 tidak bersetuju dengan cadangan tersebut dan semasa pemeriksaan semula SD3 menjelaskan bahawa meskipun PPE dipakai dengan lengkap masih tetap boleh disengat tebuan. SD3 juga tidak bersetuju dengan cadangan peguamcara Plaintif bahawa SD3 tidak sabar dan tidak berhati-hati kerana tidak memberikan masa yang cukup selepas membuat teknik semburan. Sewaktu pemeriksaan semula, SD3 telah menjelaskan bahawa SD3 telah menunggu lebih kurang 10-15 minit untuk memastikan tebuan tersebut sudah tiada. SD3 juga telah memberikan keterangan bahawa 4 botol semburan tersebut tidak dihabiskan kesemuanya kerana semasa membuat semburan, SD3 mendapati bahawa tebuan yang berada di luar sarang sudah tiada. [ 22 ] Semasa Defendan Pertama cuba untuk mengalihkan pakaian tersebut, Defendan Pertama telah diserang oleh tebuan. Mahkamah bersetuju dengan keterangan Defendan Pertama bahawa keadaan yang tidak dapat dijangka memandangkan sudah tiada tebuan yang berkeliaran di luar sarang tersebut. Oleh yang demikian, Defendan Pertama terpaksa mengambil langkah untuk menyelamatkan diri. [ 23 ] Berdasarkan keterangan-keterangan di atas, Mahkamah berpendapat bahawa Defendan Pertama telah menjalankan tanggungjawab berhati-hati secara munasabah sepanjang menjalan operasi memusnahkan sarang tebuan tersebut. [ 24 ] Mahkamah dirujuk kepada kes Giomani Edition Sdn Bhd v Cheng Kow & Anor [2024] AMEJ 2508, di mana Mahkamah telah menyatakan bahawa kebakaran boleh berlaku atas pelbagai sebab, sesetengah daripadanya tidak semestinya disebabkan oleh kecuaian Defendan seperti berikut: “…I am not convinced that the occurrence of the fire is such that it could not have happened without negligence. Fire can occur for a myriad of reasons, some of which may not necessarily be due to the defendants’ negligence.” [ 25 ] Berdasarkan keterangan SP1 iaitu Pegawai Penyiasat yang telah hadir ke tempat kejadian untuk menjalankan siasatan bagi mengenalpasti punca kebakaran tersebut, Mahkamah mendapati kebakaran adalah berpunca daripada kemalangan. SP1 telah memberikan keterangan semasa pemeriksaan balas bahawa SP1 tidak dapat menentukan sama ada kebakaran tersebut berpunca daripada kecuaian Defendan Pertama ataupun tidak. menyatakan bahawa hanya boleh mengklasifikasikan punca kebakaran kepada empat kategori iaitu kemalangan, semula jadi, sengaja dibakar dan tidak dapat dipastikan. [ 26 ] Seterusnya SP2, iaitu komander operasi yang memadam kebakaran menyatakan bahawa berdasarkan laporan yang dikeluarkan oleh Bahagian Penyiasatan Kebakaran JBPM, kebakaran tersebut berpunca daripada kemalangan. SP2 juga telah memberikan keterangan bahawa SP2 telah merujuk Plaintif untuk mendapatkan maklumat berkaitan kebakaran tersebut. Walau bagaimanapun, sewaktu pemeriksaan balas SP2 telah menyatakan bahawa beliau hanya merujuk kepada Plaintif sahaja dan tidak merujuk kepada mana-mana anggota APM. Oleh yang demikian, Mahkamah mendapati bahawa maklumat yang diterima oleh SP2 adalah tidak lengkap dan menyeluruh. [ 27 ] Berdasarkan keterangan dan SP2 yang mempunyai pengetahuan dan kemahiran yang meluas mengenai kebakaran, tiada sebarang keterangan yang menunjukkan bahawa Defendan Pertama telah cuai semasa menjalankan operasi tersebut. Saksi tersebut juga bersetuju bahawa kebakaran tersebut adalah bukan disengajakan dan operasi tersebut membahayakan nyawa. [ 28 ] Mahkamah juga bersetuju bahawa Defendan Pertama dan anggota APM mempunyai kepakaran untuk memusnahkan sarang tebuan tersebut. SD3 telah memberikan keterangan bahawa SD3 sudah biasa menyertai operasi melibatkan sarang tebuan dan SD3 telah berkhidmat dengan APM lebih kurang 7 tahun. Hal ini disokong oleh keterangan SP1 yang mana kebiasaannya bagi kes yang melibatkan sarang tebuan akan dikendalikan oleh anggota APM melainkan kekurangan anggota. [ 29 ] Oleh yang demikian, berdasarkan kepada hujahan-hujahan yang dikemukakan oleh Defendan-Defendan, Mahkamah berpendapat bahawa tiada kecuaian di pihak Defendan Defendan dan Defendan-Defendan telah mengambil segala langkah-langkah yang munasabah sepanjang menjalankan tugas memusnahkan sarang tebuan tersebut.

Sama ada Doktrin Res Ipsa Loquitor terpakai dalam kes ini? [ 30 ] Prinsip berkenaan doktrin res ipsa loquitor dapat dilihat dalam kes Hussin Bin Pilus & 3 Ors v Mohd Fisol Bin Omar [2017] AMEJ 1792 di mana Mahkamah Tinggi telah menjelaskan seperti berikut: “[13] The established doctrine of res ipsa loquitur has been propounded in Clerk & Lindsell on Torts, 18th edn, paras. 7-192 to 7-

It states as follows: Doctrine of res ipsa loquitur A further circumstance in which the court may infer carelessness on the part of the defendant is where the claimant can show that the nature of the accident suggests both negligence and the defendant‘s responsibility. Drawing the inference in such a circumstance is often described as an application of the doctrine of res ipsa loquitur. However, it is important to note that this label represents a rule of evidence and states no principle of law. As Morris LJ said "This convenient and succinct formula possesses no magic qualities: nor has it any added virtue, other than that of brevity, merely because it is expressed in Latin". It is only a convenient label to apply to a set of circumstances in which a claimant proves a case so as to call for a rebuttal from the defendant, without having to allege and prove any specific act or omission on the part of the defendant. He merely proves a result, not any particular act or omission producing the result. The doctrine which stems from the judgment of Erle CJ in Scott v. London and St Katherine Docks, applies where: [1] The occurrence is such that it would not have happened without negligence; and [2] The thing that inflicted the damage was under the sole management and control of the defendant, or of someone for whom he is responsible or whom he has a right to control; [3] There is no evidence as to why or how the occurrence tookplace; if there is such evidence, then appeal to res ipsa loquitur is inappropriate for the question of the defendant‘s negligence must be determined on such evidence.” [ 31 ] Mahkamah merujuk kes Giomani Edition Sdn Bhd v Cheng Kow & Anor [2024] AMEJ 2508 [Supra], Plaintif telah membuat tuntutan gantirugi terhadap Defendan-Defendan akibat kebakaran yang berlaku di gudang Defendan-Defendan sehingga merebak ke gudang Plaintif. Plaintif telah menghujahkan bahawa doktrin res ipsa loquitor adalah terpakai terhadap Defendan-Defendan. Walau bagaimanapun, Mahkamah memutuskan bahawa doktrin res ipsa loquitor adalah tidak terpakai dalam kes tersebut atas alasan-alasan berikut: “[28] To reiterate, in order for the Plaintiff to rely on res ipsa loquitor, it must show that:-

the damage to Lot 2733 could not have happened without negligence of the Defendants;

(ii) the damage was caused by something under the sole management and control of D1/D2; and (iii) the exact cause of the damage is not known. [29] On the factual matrix of this case, I am of the view that the evidential rule of res ipsa loquitor does not apply. As to the first requirement, I am not convinced that the occurrence of the fire is such that it could not have happened without negligence. Fire can occur for a myriad of reasons, some of which may not necessarily be due to the defendants’ negligence. [30] Where D1 is concerned, there is an additional reason why res ipsa loquitor does not apply. The second requirement is not fulfilled. D1 does not have sole control over the premises as it has been rented to both the Plaintiff and D2. As for D2, the evidence that the fire appeared to have come from the Distribution Box located at the left of Lot 2734 in itself does not establish that the source of it was under the sole management and control of D2. [31] I therefore find there to be non-fulfilment of the conditions to warrant invoking res ipsa loquitor. Accordingly, the Plaintiff is not entitled to rely on the principle to exempt itself from proof of negligence.” [ 32 ] Berdasarkan kes yang diputuskan di atas, Mahkamah berpendapat bahawa kebakaran tersebut boleh berlaku meskipun tanpa kecuaian Defendan Pertama dan Defendan Pertama tidak mempunyai kawalan secara menyeluruh terhadap rumah Plaintif. Oleh itu doktrin res ipsa loquitor adalah tidak terpakai kerana Plaintif telah gagal membuktikan elemen-elemen bagi pemakaian doktrin tersebut. G) KESIMPULAN [ 33 ] Mahkamah berpendapat bahawa kesemua isu-isu yang dibicarakan telah dijawab melalui keterangan saksi-saksi kedua-dua pihak. Mahkamah berpuas hati bahawa Plaintif telah gagal membuktikan tuntutannya. Mahkamah memutuskan Defendan-defendan tidak bertanggungan dan tidak ada kecuaian terhadap Plaintif. Oleh yang demikian, Mahkamah menolak tuntutan Plaintif beserta kos dan faedah. Disediakan oleh : …………………t..t……………………............. [HJ.EFFANDI NAZILA BIN HJ.ABDULLAH] Hakim Mahkamah Sesyen Kota Bharu, Kelantan Peguamcara Plaintif Tetuan Mutiara Rusly & Co Lot 345 Tingkat 1, Seksyen 21 Jalan Sultan Yahya Petra Kota Bharu, Kelantan Peguam Persekutuan untuk dan bagi pihak Defendan-Defendan Pejabat Penasihat Undang-Undang Negeri Kelantan, Tingkat Bawah, Blok 5, Kota Darulnaim, 15050 Kota Bharu, Kelantan.